جايلىم جاسىلداندى، مال شارۋاشىلىعى كۇشەيدى

  جايلىم جاسىلداندى، مال شارۋاشىلىعى كۇشەيدى

  گازەتىمىزدىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى تىلشىلەرى جاڭ جىلي، ياڭ شۋحان، ۋاڭ جىن، ان شىيۇي، جانبولات ماناربەك

  لوپ اۋدانى اڭگيا قالاشىعى اياققىسۇرقۇم قىستاعىنا ورنالاسقان حوتان لۇيسى جيايۋان ەگىن، مال، ورمان شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باعىمشىلىق بازاسىندا باقتاشىلار سويىس سيىرعا جەم بەرۋدە (سۋرەت 6 - ايدىڭ 1 - كۇنى تۇسىرىلگەن). □سۋرەتتى مامەتالي ءانۋار تۇسىرگەن

  ”مىنا 2 قوشقاردى مەن الامىن!“، 7 - ايدىڭ 19 - كۇنى قاراقاش اۋدانى ۋانفىڭ مال شارۋاشىلىعى كوپ ءتولدى سويىس قوي جەتىلدىرۋ بازاسىندا اقساراي اۋىلى كىتىكلا قىستاعىنىڭ تۇرعىنى روزىمامەت ىدىرىس قوشقاردى تاڭداپ بولعان سوڭ، باسقالاردىڭ ”ساتىپ الىپ كەتۋىنەن“ الاڭداپ دەرەۋ بازانىڭ باعىمشىسىنا تىزىمدەپ قويۋدى تاپسىردى.

  روزىمامەت تاڭداعان كوپ ءتولدى سويىس قوي كوپ تولدەيدى، ونىڭ ەتىنىڭ ساپاسى جاقسى، ونىمدىلىگى جوعارى، ول شينجياڭ مال شارۋاشىلىعىنىڭ ۇزدىكسىز قۇرىلىم رەتتەۋىنىڭ، تۇقىمىن اسىلداندىرۋىنىڭ ءبىر بەينەسى.

  سوڭعى جىلدارى رايونىمىز مال شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنىڭ دەڭگەيى ءوسىپ، دارەجەسى ۇزدىكسىز جوعارىلادى، مالدىڭ، ءۇي قۇستارىنىڭ ءونىم مولشەرى، ءتۇرى، كاسىپورىن، ماركا سياقتى جاقتاردا ساندى ارتۋ جارىققا شىعىپ قالماستان، مال، ءۇي قۇستارىنىڭ كوبەيتۋ - جەتىلدىرۋ، باعۋ، ىندەتتىڭ الدىن الۋ، وڭدەۋ سياقتى جاقتاردا دا ساپالىق ءوسۋ جۇزەگە استى.

  سونىمەن بىرگە، مال شارۋاشىلىعىنىڭ تيبىن وزگەرتۋى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋى باعىمشىلىق ونىمدىلىگىنىڭ جوعارىلاۋىن ىلگەرىلەتىپ، جايلىمنىڭ كوتەرىمدىلىك قىسىمىن جەڭىلدەتىپ، رايونىمىز جايلىم ەكولوگياسىن قالپىنا كەلۋگە جەتەكتەدى.

  عىلىم - تەحنيكا جەتەكشى بولدى، تيبىن وزگەرتۋ جەدەلدەدى

  سوڭعى جىلدارى مالشىلاردىڭ وتىرىقتانۋى، كەدەيلەردى قونىس جاڭالاپ سۇيەمەلدەۋ سياقتى ساياساتتاردىڭ جەدەل ىلگەرىلەتىلۋىنە مەڭزەس، كوپتەگەن مالشىلار اق تاياقتى تاستاپ، سۋدىڭ تۇنىعىن، ءشوپتىڭ سونىسىن قۋالاپ جۇرەتىن كوشپەندى تۇرمىسقا قوش ايتىپ، وتىرىقتانۋ تۇيىندەرىندە جەم - ءشوپ ەگىپ، مالدى قورادا باقتى، مال شارۋاشىلىعى قۇنتسىز باعىمشىلىقتان شوعىرلى باسقارۋعا بۇرىلىس جاساپ، جاسىل، باياندى دامۋ جولىنا ءتۇستى.

  سونىمەن بىرگە، رايونىمىز مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ ارەكەتىن زور كۇشپەن اتقارىپ، مال شارۋاشىلىعىنىڭ تيبىن وزگەرتۋ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ قادامى جەدەلدەپ، ءار بۋىنداعى عىلىم - تەحنيكانىڭ تىرەكتىك قۋاتى اناعۇرلىم كۇشەيدى.

  7 - ايدىڭ 26 - كۇنى توقسۋ اۋدانى ءىچارىق قالاشىعى ويباق قىستاعىنىڭ ءبىرىنشى شۋجيى ۋاڭ يۇڭجۇن مال شيپاگەرىن باستاپ، سيىر باعاتىن وتباسىلارعا تەحنيكا، قىزمەت وتەۋ جەتكىزدى. قىستاق تۇرعىنى تۇرعىن نياز ريزاشىلدىقپەن: ”مەملەكەتتىڭ باعىمشىلىققا بەرگەن ساياساتى جاقسى، ءبىز ءناسىلدى اسىلداندىرۋ، قۇنتتى باعىمشىلىق سياقتى سيىر باعۋدىڭ وسى زامانعى تەحنيكالارىن ۇيرەنىپ، تۇرمىسىمىز دا شالقي ءتۇستى“، - دەدى. توقسۋ اۋدانى ”سيىردى كوبەيتۋ ينجەنەرياسىن“ زور كۇشپەن ىلگەرىلەتتى، تەحنيكانى جالپىلاستىرۋ، ساياساتتىق سۇيەمەلدەۋ سەرپىنى كۇشتى بولعاندىقتان، بۇكىل اۋداندا قوراداعى سيىر سانى 2017 - جىلدىڭ سوڭىنداعى 30 مىڭنان بيىل جىل سوڭىندا 150 مىڭعا كوبەيەدى.

  ”ءبىز قاراقاش اۋدانىندا بۋدانداستىرۋ ارقىلى كوپ ءتولدى سويىس قوي جەتىلدىردىك، تولدەۋ مولشەرى جەرگىلىكتى قويدان 1 − 2 ەسە كوپ، ءار قويدىڭ سالماعى 10 كيلوگرامنىڭ ۇستىندە جوعارى بولدى. ونىمدىلىگى جوعارى، شارۋالار رازى بولعاندىقتان، ءبىز شارۋالارمەن سەلبەسىپ، باعىمشىلىق كولەمىن 200 مىڭ قويعا جەتكىزبەكپىز“، - دەيدى شينجياڭ ۋانفىڭ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ القا باستىعى شيە حۋانجۇڭ.

  بيىل ىندەتتىڭ ىقپالىنا ۇشىراسا دا، رايونىمىزدىڭ مال شارۋاشىلىعىندا قولدان شىققان مال سانى ارتىپ، ءۇي قۇستارىنىڭ ەت ءونىمىنىڭ ارتۋى ءبىرشاما تەز بولدى. الدىڭعى جارتى جىلدا بۇكىل رايوندا قولداعى شوشقا، سيىر، قوي، ءۇي قۇستارىنىڭ سانى بىلتىرعى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %3.9 ارتتى، قولدان شىققان سانى %4.6 ارتتى؛ ەت ءونىمى 771 مىڭ 200 تونناعا جەتىپ، بىلتىرعى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %0.1 ارتتى.

  كاسىپ سالالارى توعىستى، تىزبەك ۇزاردى

  مال شارۋاشىلىعى كاسىبىنىڭ جايعاسۋىنىڭ ساپالىلانۋىنىڭ، توعىسىپ دامۋىنىڭ، تيبىنىڭ وزگەرىپ دارەجەسىنىڭ جوعارىلاۋىنىڭ ناتيجەسىندە مال ازايدى، جايلىم جاسىلداندى، ساياحات گۇلدەندى، كاسىپ سالاسى الۋەتتەندى، مالشىلار بايىدى.

  ءتىلشىنىڭ ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق مال شارۋاشىلىعى، مال شيپاگەرلىگى مەكەمەسىنەن ۇعىسۋىنا قاراعاندا، بيىل ىلە وبلىسى مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندە جايلىم ەكولوگياسى مال شارۋاشىلىعى كاسىبىنىڭ دامۋىنىڭ جاڭا ۇلگىسىن بەلسەنە جالپىلاستىرىپ، ”مال شارۋاشىلىعىن كوركەيتۋدى، ەگىس داقىلدارىنىڭ سورتىن كوبەيتۋدى“ تۇتقا ەتىپ، ”ۇساق مالدى ءىرى مالعا اۋىستىرۋ“ اياق الىسىن تەزدەتىپ، عىلمي جولمەن مال باعىپ، جايلىم ەكولوگياسى ۇزدىكسىز جاقسارعان. الدىڭعى جارتى جىلدا ىلە وبلىسىنا توتە قاراستى ورىنداردىڭ ەت ءونىمى، ءسۇت ءونىمى، جۇمىرتقا ءونىمى بىلتىرعى سايكەس مەزگىلدەگىمەن سالىستىرعاندا تۇگەل ارتقان.

  ”قازىر باعىمشىلىق سەلبەستىك كووپەراتيۆتەرى مەن باعىمشىلىق وتباسىلارى بۇرىنعىدان كوبەيدى، باعىمداعى مال باسى دا بۇرىنعىدان كوپ، ءبىراق جايلىم تۇياق كەستى بولعان جوق، سيىر مەن سيىر ءسۇتىنىڭ باعاسىنا دا ەرەكشە رازىمىن“، - دەدى قۇلجا قالاسى ءپانجىم قالاشىعى ورتاڭعى ءپانجىم قىستاعىنىڭ تۇرعىنى اتىكەم ابدىرەيىم. ونىڭ سيىرىنىڭ جاڭا تۋعان بۇزاۋىن ءبىر ادام 10 مىڭ يۋانعا ساتىپ الماقشى بولىپتى. ول ءار ايدا سيىر ءسۇتىن ساتىپ، كىرىستى 3000 يۋان شاماسىندا ارتتىرىپ وتىر.

  تاياۋدا رايونىمىز «شينجياڭ مال شارۋاشىلىعىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەۋ جونىندەگى پىكىردى» شىعارىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ كومەسكى كۇشىن اشىپ، مال شارۋاشىلىعىنىڭ تولىق كاسىپ تىزبەگىن قۇرىپ، 1 -، 2 -، 3 - كاسىپ سالالارىنىڭ توعىسپالى دامۋىنا باستاماشىلدىق ەتىپ، مال شارۋاشىلىعىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەپ، رايونىمىزدىڭ مال شارۋاشىلىعىنداعى ءىرى رايوننان قۋاتتى رايونعا قاراي ويىسۋىن جەدەل ىلگەرىلەتۋدى جاپپاي ورنالاستىردى.

  وسىنى وراي ەتە وتىرىپ، شينجياڭ كۇنلۇن لۇييۋان باعىمشىلىق عىلىم - تەحنيكا شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنىڭ حوتان ايماعىنداعى قويان باعىمشىلىعى نىسانىندا، بيىل 11 باعىمشىلىق بازاسىندا 19 ميلليون قويان قولدان شىعارىلدى، سونىمەن بىرگە مۇزداتىلعان جاس جانە توڭازىتىلعان قويان ەتى، قويان تەرىسىنەن جاسالعان ويىنشىقتار، بيولوگيالىق دارىلەر، قويان تەزەگىنىڭ ورگانيكالىق تىڭايتقىشى سياقتى ونىمدەردى شىعارىپ، كاسىپ سالالارىنىڭ توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، كاسىپ تىزبەگىن ۇزارتىپ، قويان باعىمشىلىعى نىسانىنىڭ اناعۇرلىم كوپ اۋىل - قىستاقتاردا تياناقتانۋىن جەبەدى.

  مۇددەلەردى تۇتاستىردى، كىرىستىڭ ارتۋىن ورنىقتىردى

  مال شارۋاشىلىعىنىڭ تيبىنىڭ وزگەرىپ دارەجەسىنىڭ جوعارىلاۋى كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋدى جانە اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدە ماڭىزدى رول ساۋلەلەندىردى. تيبىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدا رايونىمىزدىڭ جەر - جەرى كاسىپورىن مەن كەدەي وتباسىلارىنىڭ مۇددەسىن تۇتاستىرۋ مەحانيزمىن بەلسەنە قاراستىردى.

  لوپ اۋدانى حىتيانشيا كەپتەر شارۋاشىلىعى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ءبىر اسىل تۇقىم جەتىلدىرۋ االاڭى لوپ اۋدانى اڭگيا قالاشىعىنداعى كوشىرىپ قونىس جاڭالاۋ تۇيىنىندەگى حىجيا جاڭا قىستاعىنىڭ ماڭىنا ورنالاسقان. قىستاق تۇرعىنى نۇرمامەت ابىلەز بەن ايەلى بىلتىر 6 - ايدا وسى اراعا كەلىپ جۇمىسقا ورنالاستى، اي سايىن جيىنى 5000 يۋان كىرىس تاۋىپ، سول جىلى كەدەيلىكتەن ارىلدى.

  لوپ اۋدانىنىڭ ورىنباسار اكىمى تاۋ يۇڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: لوپ اۋدانى كەپتەر شارۋاشىلىعىن ۇلعايتۋ بارىسىندا كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجىسىن باستاماشى كاسىپورىندارعا سالىپ كەپتەر باعىمشىلىعى سەلبەستىك كووپەراتيۆىن، بىرىككەن تۇلعاسىن قۇرىپ، پايدا الۋ ۇقىعىن كەدەي وتباسىلارىنا بەردى؛ نەمەسە جۇمىستانۋعا قابىلداپ، پايدانى بولۋدە قوسىمشا قاراجاتتىڭ ورنىنا سيلىق بەرۋ، جىلۋ ورنىنا جۇمىس ىستەپ بەرۋ، الەۋمەتتىك سيپاتتى جۇمىس ورنىن ازىرلەۋ سياقتى تاسىلدەرمەن كەدەي وتباسىلارىن كەدەيلىكتەن ارىلۋعا باستاپ، كەدەي وتباسىلارىنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلىپ، كىرىستى ارتتىرۋ بەلسەندىلىگىن بارىنشا قاۋلاتتى.

  كەدەيلەردى قونىس جاڭالاپ سۇيەمەلدەۋ، ەكولوگيا بويىنشا كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ، اۋلانى وزگەرتۋ سياقتى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ءتاسىلى مەن حالىق تۇرمىسى ينجەنەرياسىنا سۇيەنە وتىرىپ، وڭتۇستىك شينجياڭداعى 4 ايماق - وبلىس مال شارۋاشىلىعىنداعى باستاماشى كاسىپورىنداردى اكەلدى، مال شارۋاشىلىعى كاسىپتىك سەلبەستىك كووپەراتيۆتەرى مەن باعىمشىلىق شەبەرلەرىنىڭ مول شوعىرى جارىققا شىعىپ، اناعۇرلىم كوپ شارۋانىڭ باعىمشىلىقپەن شۇعىلدانىپ كىرىستى ارتتىرۋ جولىنا تۇسۋىنە باستاماشىلدىق ەتتى.

  شايار اۋدانى تارىم وزەنىن باسقارۋ كوميتەتى پارتيا قىزمەتى كوميتەتىنىڭ شۋجيى يان يان بىلاي دەدى: ”بۇل جەردىڭ قوي ەتىنىڭ ساپاسى وتە جاقسى، ءبىراق بۇرىن كاسىپ سالاسى قالىپتاسپاعان، كىرىستى ارتتىرۋعا باستاماشىلدىق ەتە الماعان. بىلتىر سەلبەستىك كووپەراتيۆى قۇرىلىپ ءارى كاسىپورىندارمەن سەلبەسىپ، مۇددەلەردى تۇتاستىرۋدىڭ ءونىمدى مەحانيزمىن ورناتتى، قوي ەتىنىڭ ماركا ءونىمى تاباندا جارىققا شىعىپ، وعان ىلەسە باعىمشىلىق وتباسىلارىنىڭ كىرىسى دە جوعارىلادى“.

جاۋاپتى رەداكتور: نۇربولات قابىل