شينجياڭنىڭ ۇلكەن جەمىس باعىنان جاستىقتىڭ جالىندى لەبى ەستى

  گازەتىمىزدىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى تىلشىلەرى ياڭ شۋحان، جاڭ جىلي، ۋاڭ جىن، ان شىيۇي، جانبولات ماناربەك

  7 - ايدىڭ 16 - كۇنى ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ بويىنشا قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ مۇشەلەرى قىستاق تۇرعىندارىمەن بىرگە قىزىل ورىكتەردى تاڭداپ، سۋلياۋ شارباققا ءبولىپ سالۋدا. كۇشار قالاسى ياقا قالاشىعى اقبۇيا قىستاعىنىڭ 450 مۋ جەرىندەگى قىزىل ورىگى پىستى. □سۋرەتتى نياز راحىمان تۇسىرگەن

  7 - ايداعى وڭتۇستىك شينجياڭ، بىتىك وسكەن جاسىل اعاش جاپىراعى اراسىندا ماۋەلى جەمىستەر سامسىپ تۇر. اۋەدەن ۇلكەن كورۋ بۇرىشىنان قاراساڭىز، تاكلاماكان قۇمدى ءشولىنىڭ اينالاسى حوش ءيىسى بۇرقىراپ تۇتاسىپ جاتقان ۇلكەن جەمىس باعىنا ۇقسايدى.

  بۇكىل ەلدەگى جەمىس ورمانىنىڭ باستى ءوندىرىس ءوڭىرى رەتىندە، شينجياڭداعى شىلاننىڭ، ءجۇزىمنىڭ، ورىكتىڭ ەگىس اۋدانى مەن ءتۇسىمى بۇكىل ەل بويىنشا 1 - ورىندا، جاڭعاقتىڭ ءتۇسىمى بۇكىل ەل بويىنشا 2 - ورىندا تۇرادى. جەمىس ورمانى كاسىبىنىڭ كىرىسى بۇكىل شينجياڭداعى شارۋالاردىڭ جان باسىندىق ورتاشا تازا كىرىسىنىڭ %30ىن ۇستاسا، وڭتۇستىك شينجياڭداعى ءبىر ءبولىم اۋدان، قالالاردا بۇل كورسەتكىش %50تەن اسادى.

  ءتۇسىم بارعان سايىن مولايىپ، سورت - تۇرلەر اناعۇرلىم كوبەيىپ، تولىق جەمىستەنۋ مەزگىلى ونان ارى جاقىنداي ءتۇستى، بۇل فاكتورلار شينجياڭنىڭ جەمىس ورمانى شارۋاشىلىعىنىڭ قۇرىلىم رەتتەۋىن جانە تيبىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋىن جەبەدى. ءداستۇرلى ەگىمشىلىكتەن عىلمي ەگىمشىلىككە دەيىن، جەكە - دارا ىستەۋدەن ۇجىمداسىپ دامۋعا دەيىن، توڭىرەكتەگى اۋماققا ساتۋدان مەملەكەت قاقپاسىنان شىعۋعا دەيىن شينجياڭنىڭ وسىناۋ ۇلكەن جەمىس باعىنان جاستىقتىڭ جالىندى لەبى ەسىپ، دامۋدىڭ ومىرشەڭدىك كۇشى قاۋلاۋدا.

  جاڭالىق اشۋ، عىلمي ەگىمشىلىك جالىندى ومىرشەڭدىك ۇستەدى

  اقسۋ ايماعى كوكيار وزەنىنىڭ شىعىسىنداعى قۇبا تۇزدە اپتاپ ىستىق جالىن اتادى. اراداعى ءبىر جىلعانىڭ ار جاعىندا اقسۋ حۇڭچيپو توبىنىڭ قۇمدى ءشولدى جاسىلداندىرۋ بازاسىنىڭ 60 مىڭ مۋلىق جەمىس ورمانى تۇتاسا جايقالا ءوسىپ، قۇمدى ءشول مەن شۇراتتى ءبولىپ تۇراتىن بەلەسكە اينالعان.

  ”جىلداعىمەن سالىستىرعاندا، بيىل المانىڭ ەگىس اۋدانى كوبەيگەنىمەن، جۇمىس جەڭىلدەدى“، - دەدى بازاداعى ەگىنشى ابدۇل رەيىم 7 - ايدىڭ 16 - كۇنى. بۇرىن ونىڭ ۇيىندەگى 10 مۋ الما باعىنىڭ جۇمىسىنا ءبىر ۇيدەگى وشارلى جان تۇگەل جابىلسا دا ۇلگىرە الماي جانتالاساتىن، بيىل ماشينالاسقان ەگۋ ءتاسىلىن قولدانعان سوڭ، قالامشا وتىرعىزۋ جۇمىسىن جارتى كۇندە - اق ءبىتىرىپ تاستادى، ءتىپتى، سۋارۋعا پايدالانىلاتىن سۋ دا جەر استى قۇبىرىمەن اتىز باسىنا توتە جەتكىزىلگەن. ەگىس جۇمىسىنىڭ ونىمدىلىگى جوعارىلاعاندىقتان، بيىل ول 50 مۋ جەردى كوتەرمەگە الىپ جەمىس اعاشىن ەگىپتى.

  بازاداعى تەحنيكاعا جاۋاپتى حى جاڭۋيدىڭ تىلشىگە ايتۋىنشا، قۇبا تۇزدە ەگۋدىڭ ءونۋ مولشەرىنە كەپىلدىك ەتۋ ءۇشىن، ولار جاڭا سورت ەنگىزۋ مەن جەرگىلىكتى سورتتى جەتىلدىرۋدى بىرلەستىرىپ، قايتا - قايتا تاجىريبە جاساپ، ميكرو ورگانيزمدىك باكتەريالىق تىڭايتقىش، سۋ مەن تىڭايتقىشتى ءبىر تۇلعالاندىرىپ باسقارۋ، وسىمدىك باپتاۋ بويىنشا فيزيكالىق ساقتانۋ جانە جونگە سالۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى شارا قولدانىپ، ءساتتى تۇردە 60 مىڭ مۋعا جەمىس اعاشىن ەگىپ، ءونۋ مولشەرىن بۇرىنعى %60تەن %90كە دەيىن جوعارىلاتىپتى.

  ياركەن اۋدانى ارال اۋىلى بولۇمە قىستاعىنداعى مىڭ مۋلىق مول ءتۇسىمدى بادام باعىندا جەمىس اعاشىنىڭ بۇتاق - جاپىراعى قاۋلاي ءوسىپ، جەمىس تۇيىندەرى سامالاداي سامسىپ تۇر. ”بۇرىنعى ەگىمشىلىك ۇلگىمىز تەك ەگىس اۋدانىن كەڭەيتۋگە عانا تالپىنۋ بولاتىن، سوڭعى بىرنەشە جىلدا ءبىز ساپاعا كەپىلدىك ەتۋ نەگىزىندە، بىرلىك ءتۇپتىڭ ءتۇسىمىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتتىق. قازىر بادامنىڭ مۋلىق ءتۇسىمى بۇرىنعى 100 كيلوگرامنان بيىل 300 كيلوگرامعا جەتتى“، - دەيدى ياركەن اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىق، اۋىل - قىستاق مەكەمەسىنىڭ مەڭگەرۋشى قىزمەتكەرى جاڭ چياڭ.

  توپتالىپ، ۇجىمداسىپ دامۋ كىرىستىڭ ارتۋىن جەبەدى

  اقسۋ قالاسى بەستيىرمەن اۋىلىنىڭ 170 مۋلىق شىلاننان ۇلگى كورسەتۋ باعىندا اقسۋ تيانچۋان ورگانيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعى سەلبەستىك كووپەراتيۆىنىڭ جورا باستىعى لياڭ شياۋجۇن ەگىنشى وتباسىلارىن باستاپ جاڭادان جەتىلدىرىلگەن ءپانتاۋ شىلانى، ليمون شىلانى قاتارلى جاڭا سورتتارعا باپتاۋ جۇرگىزىپ جاتىر ەكەن. لياڭ شياۋجۇننىڭ تانىستىرۋىنشا ۇلگى كورسەتۋ باعى ”كاسىپورىن + سەلبەستىك كووپەراتيۆى + بازا + شارۋا وتباسى“ سىندى جالپىلىق دامۋ ۇلگىسى ارقىلى كاسىپورىندى، سەلبەستىك كووپەراتيۆىن جەمىس ورمانى بازاسىن باسقارۋعا قاتىسۋعا ىنتالاندىرىپ، ەگىمشى وتباسىلاردى عىلمي جولمەن ەگۋ تەحنيكاسىن ۇيرەنۋگە جەتەكتەگەن.

  باعراش اۋدانى شەكىننۇر اۋىلى لاحەننۇر قىستاعى ”ساياحات + ەرەكشە ەگىمشىلىك + سەلبەستىك كووپەراتيۆى“ دامۋ ۇلگىسىن قولدانىپ، جەرگىلىكتى شاپتول كاسىپ سالاسى ماركاسىنىڭ اتىن شىعارىپ، شاپتول كاسىپ سالاسىنىڭ كاسىبي، كولەمدەنگەن دامۋ جولىنا تۇسۋىنە مۇمكىندىك جاساپ، ەرەكشە ەگىمشىلىك كاسىبىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى، دارەجەسىن ءوسىرۋدى ىلگەرىلەتتى.

  سەرىكتەسىپ ەگۋدەن سىرت، كەيبىر سەرىكتەستىكتەر الدىڭعى ساتىپ الۋ، سوڭعى ساتۋ بۋىندارىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، جەمىس ورمانى ونىمدەرىنىڭ ساتىلماي قالۋىنان ۋايىمداماۋعا مۇمكىندىك جاسادى.

  شينجياڭ يوۋلىگو اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم - تەحنيكاسى شەكتى سەرىكتەستىگى بىرلەسىپ كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ سىندى ءوندىرىس، شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ ۇلگىسىن قولدانىپ، بيىل يىڭسار اۋدانىنداعى 102 سەلبەستىك كووپەراتيۆىمەن جەمىس - جيدەك، كوكونىس ەگۋ جانە ءونىم ساتىپ الۋ توقتامىن جاسادى. ”بيىل ءبىز قاشقار ايماعىنداعى 190نان استام شارۋالار كاسىپتىك سەلبەستىك كووپەراتيۆىمەن جەمىس - جيدەك، كوكونىس ەگۋ جانە ءونىم ساتىپ الۋ توقتامىن جاساسىپ، ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان 120 مىڭ كەدەي وتباسىن تىكە جەتەكتەپ، وتباسىلىق ورتاشا كىرىستەرىن 1750 يۋان ارتتىردىق“، - دەيدى اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى ۋاڭ يۇيچيان.

  سوڭعى جىلداردان بەرى، رايونىمىزدىڭ جەر - جەرى تاپسىرىستىق اۋىل شارۋاشىلىعىن جەمىس ونىمدەرىنىڭ ساتىلۋ قيىنشىلىعىن شەشۋدىڭ ماڭىزدى تۇتقاسى ەتىپ، باستاماشى كاسىپورىندار، سەلبەستىك كووپەراتيۆتەرى سياقتى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى تۇلعالاردىڭ بازاردا توپ جارۋىنا مۇمكىندىك جاساپ، ولاردىڭ سۇرانىسقا اناعۇرلىم سەزىمتال بولۋ سىندى ارتىقشىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، بازاردىڭ تامىرىن ءدوپ باسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ساپاسى دا، باعاسى دا جاقسى بولۋىن جۇزەگە اسىردى. سونىمەن بىرگە، اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى تۇلعالاردى شاعىن شارۋا وتباسىلارىمەن مۇددەنى بايلانىستىرۋ مەحانيزمىن ورناتۋعا ىنتالاندىرىپ، شاعىن شارۋا وتباسىلارىن وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ارناسىنا ەنگىزىپ، ۇجىمداسىپ دامۋدى جۇزەگە اسىردى.

  كولەمىن كەڭەيتىپ، ءوندىرۋ مەن ساتۋدى ءبىر تۇلعالاندىرۋ ومىرشەڭدىك كۇش ۇستەدى

  ەگىمشىلىك ىستەرىن ساپالىلاندىرۋدىڭ، ۇجىمداسىپ دامۋدىڭ تۇپكى ماقساتى − شينجياڭنىڭ جەمىس ورمانى ونىمدەرىن بازارعا شىعارۋ.

  جەمىس ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىلۋىنىڭ، مانەرلەنۋىنىڭ، ساتىلۋىنىڭ ءبىر تۇلعالانۋىن بىرتىندەپ جۇزەگە اسىرۋعا ىلەسە، شينجياڭ جەمىستەرىنىڭ سىرتقا ساتىلۋ كولەمى بىرتىندەپ كەڭەيىپ، ساتىلۋ ءتاسىلى دە اناعۇرلىم يكەمدى بولا ءتۇستى.

  ”بۇرىن جاڭعاق ساتۋدا تالەيگە قارايتىنبىز، ال قازىر جەرگىلىكتى تولايىم ساتۋ ايىرباس ورىندارىندا زاتىڭ جاقسى بولسا، ساۋداگەرلەر تالاسىپ ساتىپ الادى“، - دەدى 7 - ايدىڭ 22 - كۇنى شينجياڭ جاڭعاعى قاعىلىق تولايىم ساتۋ ايىرباس بازارىندا ەگىنشى قۇرباننيسا يدايات ءماز - مايرام بولىپ. بىلتىر جالپى 41 مىڭ توننا جاڭعاق ساتىپ الىپ، 39 مىڭ توننا جاڭعاق ايىرباسىن جۇزەگە اسىرىپ، تۇتاس قاشقار ايماعىنا ىقپال جاسادىق، - دەيدى بازار ايىرباس ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى في شيڭحۋا.

  7 - ايدىڭ 15 - كۇنى ”ۇلكەن قامبانى شىعىسقا جىلجىتۋ“ شاندۇڭنىڭ، قاشقاردىڭ ايگىلى، ساپالى، ەرەكشە ونىمدەرىن كورسەتۋ، قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنىڭ ءوندىرۋ مەن ساتۋدى ۇشتاستىرۋ جينالىسى قاشقاردا وتكىزىلدى. شاندۇڭ قاشقار ەرەكشە اۋىل شارۋاشىلىعى قوسىمشا ونىمدەرىن قامبادا ساقتاۋ، جاس كۇيىندە جەتكىزۋ ورتالىعىن سالىپ، حۋادۇڭ، حۋابەي وڭىرىنە ىقپال جاساپ، جەمىس ونىمدەرىنىڭ ”شينجياڭنان شىعۋى قيىن بولۋ“، ”شينجياڭنان شىعۋى قىمبات بولۋ“ ماسەلەسىن شەشتى. بيىل 6 - ايعا دەيىن ”شاندۇڭ ۇلكەن قامباسىنان“ 11 مىڭ شارشى مەترىن سالىپ بولىپ، وعان شينجياڭنىڭ 60 كاسىپورنى ىرگە تەپتى، ونداعى شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىعى قوسىمشا ونىمدەرىنىڭ ساقتالۋ مولشەرى 3000 توننادان استى.

  كەڭ ساتۋ تورى شينجياڭ جەمىس ونىمدەرىنىڭ مەملەكەت قاقپاسىنان شىعۋ قادامىن جەدەلدەتتى. 2019 - جىلى 968.5 توننا شينجياڭ جاڭعاعى، جاڭعاق ءدانى تيەلگەن جۇك پويەزى ءۇرىمجى حالىقارالىق قۇرلىقتىق پورت اۋماعى جۇڭگو - ەۆروپا كەزەكشى پويەزدارى جيناۋ - توپتاۋ ورتالىعىنان تۇركيانىڭ مەرشىن پورتىنا جول الىپ، وسى پورت ارقىلى تۇركيانىڭ جانە ونىڭ ماڭىنداعى مەملەكەتتەردىڭ بازارىنا كىرىپ، شينجياڭ جاڭعاعى تۇڭعىش رەت مولىنان حالىقارالىق بازارعا ەكسپورتتالدى.

  قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى ارقاۋ ەتىپ، شينجياڭ تاڭداۋلى ءونىمدى جەمىس ورمانى كاسىبىن زور كۇشپەن دامىتىپ، كاسىبي شەبەرلىكتىڭ وسۋىنە سۇيەنىپ، جەمىس ونىمدەرىنىڭ ساپاسىن زور مولشەردە جوعارىلاتىپ، جەمىس ورمانى كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتتى. شينجياڭنىڭ ۇلكەن جەمىس باعىنىڭ حوش ءيىسى تيانشاننان تاراپ، اناعۇرلىم كەڭ بازارعا قاراي اعىلۋدا.

جاۋاپتى رەداكتور: نۇربولات قابىل