باقىتتى تۇرمىسىمىز ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزەمىز

  باقىتتى تۇرمىسىمىز ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزەمىز

  □ ءۇشتۇرپان اۋدانى اقيار قالاشىعى تاعارشى قىستاعى مەشىتىنىڭ يمامى تۇرسىن ياقۇپ

  تاياۋدا امەريكا پارلامەنتى قاۋىم پالاتاسى ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ”زاڭ جوبا“ ماقۇلداپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ نەگىزگى ادامدىق ۇقىعى ءونىمدى قامتاماسىز ەتىلگەن وبيەكتيۆتىك شىندىقتى ەلەمەي، ۇيعۇر ۇلتىن قامتىعان شينجياڭداعى ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ شىنايى سەزىمىن ەلەمەي، ادامدىق ۇقىقتى قورعاۋدى جەلەۋ ەتىپ، شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ قىزمەتىن بۇرمالاپ، وعان كۇيە جاعىپ، شينجياڭنىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ تابىستارىن جوققا شىعارۋعا ۇرىنىپ، امەريكا جاقتىڭ ەشقانداي تومەنگى شەگى بولماعان قوس ولشەمىن جانە كولگىر، سۇرقيا زورەكەرلىك لوگيكاسىن تاعى ءبىر رەت ايپاراداي اشتى.

  بارشا جۇرتقا ايان، ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ماسەلە استە ادامدىق ۇقىق، ۇلت، ءدىن ماسەلەسى ەمەس، قايتا زورلىقتى كۇشكە، لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ جانە بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ ماسەلەسى. لاڭكەستىك، ۇشقارىلىق − ادامزات قوعامىنىڭ ورتاق جاۋى، لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ − حالىقارالىق قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى. ءبىر مەزگىلدەن بەرى، شينجياڭ ۇشقارىلىقتىڭ، زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك ارەكەتتەرىنىڭ زالالىنا مەيلىنشە ۇشىرادى، شەكارا ءىشى - سىرتىنداعى ”ءۇش ءتۇرلى كۇش“ شينجياڭدا ءبىر قىدىرۋ زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك دەلولارىن (وقيعا) جوسپارلاپ، ۇيىمداستىرىپ، جۇرگىزىپ، قىرۋار بەيكۇنا بۇقارانى جانىنان جۇدا ەتتى. قاتال دا كۇردەلى جاعداي الدىندا، شينجياڭ زاڭ بويىنشا ءبىرسىپىرا لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ شارالارىن قولدانىپ، حاۋىپسىزدىك جاعدايىن ەڭ جوعارى شەكتە وڭادى. وسى قۇلشىنىستار شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ تاماشا تۇرمىستى جۇزەگە اسىرۋىنا كەدەرگى بولاتىن ۋلى وسپەنى الاستاپ، شينجياڭنىڭ گۇلدەنگەن، ورنىقتى جاعدايىن قالپىنا كەلتىرىپ، ازاماتتاردىڭ نەگىزگى ادامدىق ۇقىعىنىڭ زيانكەستىككە ۇشىراماۋىن ەڭ جوعارى شەكتە قامتاماسىز ەتىپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ قۇپتاۋىنا جانە قولداۋىنا يە بولدى ءارى حالىقارانىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ ىستەرىنە ماڭىزدى ۇلەس قوسىپ، پايدالى تاجىريبەلەر توپتادى. اماليات مىنانى دالەلدەدى: شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ شارالارى شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ءتۇبىرلى مۇددەسىنە ۇيلەسەدى، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ حالىق تۇرمىسى قۇت - ىرىسىن ارتتىردى، حالىق تىلەگىنە ساي كەلگەن، جۇرت جۇرەگىنەن ورىن الدى، اسا ناتيجەلى بولدى.

  سوڭعى جىلدارى مەن ءۇشتۇرپان اۋدانىندا جارىققا شىققان زور وزگەرىستەردى شىنايى سەزىنىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باقىتتى تۇرمىسىن ءوز كوزىممەن كوردىم. بۇقارانىڭ زاتتىق تۇرمىس قاجەتىنىڭ ءتۇرلى سۇرانىستارىن قامتاماسىز ەتۋدەن سىرت، ۇكىمەت بۇقارانىڭ ءدىني سەنىم ەركىندىگىن قامتاماسىز ەتۋگە دە توتەنشە ءمان بەرىپ، ”جەتىنى جەتكىزۋدى، ەكى بولۋدى“، ”توعىزدى سەپتەۋ“دى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، ءدىني قيمىل ورىندارى مەن ءدىني قيمىل شارت - جاعدايىن بارىنشا جاقسارتىپ، مونشا، سۋمەن شاياتىن دارەتحانا سالىپ، اۋا رەتتەگىش، اۋىز سۋ جابدىعى، اياق كيىم قاپتاۋ ماشيناسى سياقتى حالىققا قولايلى قۇرىلعىلاردى سەپتەدى. قازىر شينجياڭنىڭ قوعامى جاراسىمدى، ورنىقتى، ۇلتتار ىنتىماقتى، تاتۋ - ءتاتتى، حالىق تىنىش ءومىر، شات - شادىمان تۇرمىس كەشىرۋدە، ءدىن تاتۋ، ۇيلەسىمدى، وسىلاردىڭ بارلىعىن شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى كوزىمەن كورىپ، كوكەيىنە ءتۇيىپ وتىر.

  ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ”زاڭ جوبا“ امەريكا جاقتىڭ شينجياڭنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن ءبۇلدىرۋ ارام نيەتىن ايپاراداي اشىپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بارىنشا قاياۋ سالدى، دەسەدە شينجياڭدى بىلىقتىرۋعا ۇرىنعان ءارقانداي قاسكۇنەمدىك ىسكە اسپايدى. شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعى، دامىپ گۇلدەنۋ اياق الىسىن، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ىنتىماقتاسا ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ قادامىن ءارقانداي كۇش بوگەي المايدى، ءبىز شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى قاشاندا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، ىنتىماقتاسىپ، باقىتتى تۇرمىسىمىز ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزەمىز.

جاۋاپتى رەداكتور: نۇربولات قابىل