ياركەن وزەنى الابى مىڭ جىلداردان بەرگى سۋ اپاتىنا قوش ايتتى

”شينجياڭ ءۇش قىساڭ“ اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسى تيەكتى بەكىتىپ سۋ جينادى

ياركەن وزەنى الابى مىڭ جىلداردان بەرگى سۋ اپاتىنا قوش ايتتى

ياركەن وزەنى اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسى سۋ قويماسىنىڭ اۋەدەن تارتىلعان سۋرەتى (11 - ايدىڭ 18 - كۇنى ۇشقىشسىز ۇشاقپەن تۇسىرىلگەن). □ سۋرەتتى گازەتىمىزدىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى ءتىلشىسى ياڭ ۋي تۇسىرگەن

  تىلشىلەرىمىز باي جىيۇي، ميھىرگۇل ناسىر، حى ليڭ 11 - ايدىڭ 19 - كۇنى اقتاۋدان حابارلايدى. 11 - ايدىڭ 19 - كۇنى تۇستەن بۇرىن ”شينجياڭ ءۇش قىساڭ ينجەنەرياسى“ اتالعان ياركەن وزەنى اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق يىجەنەرياسىنىڭ توسپاسىندا الۋان ءتۇستى تۋلار جەلبىرەپ، ادام لىق تولدى. ساعات 12دەن 30 مينۋت وتكەندە، تيەكتى بەكىتىپ سۋ جيناۋ سالتى رەسمي باستالدى، بۇل اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسىنىڭ تاسقىننان ساقتانۋ، سۋارۋ رولىن ساۋلەلەندىرۋدى باستاعاندىعىنىڭ، ياركەن وزەنى الابىنداعى مىڭ جىلداردان بەرگى سۋ اپاتىنىڭ ”بويسۇندىرىلعاندىعى“نىڭ بەلگىسى بولدى.

  اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسى ياركەن اۋدانى قوشىراپ اۋىلى مەن اقتاۋ اۋدانى بۇرىنعى كۇسىراپ اۋىلىنىڭ تۇيىلىسىندە. بۇل ينجەنەريا مەملەكەتتىك كەڭەس بەلگىلەگەن 172 ماڭىزدى سۋ ۇنەمدەۋ، سۋمەن قامداۋ ينجەنەرياسىنىڭ ءبىرى ءارى ەلىمىزدىڭ ”13 - بەسجىلدىق“ كەزىندەگى 100 ماڭىزدى نىساننىڭ ءبىرى. 2015 - جىلى 6 - ايدىڭ 10 - كۇنى قۇرىلىس باستاعان، جالپى قۇرىلىس مەرزىمى 74 اي، جالپى قوسىلعان قارجى 10 ميلليارد 986 ميلليون يۋان. ينجەنەريا تامامدالعاننان كەيىن سۋ قويماسىنىڭ تۇراقتى سۋ جيناۋ دەڭگەيى 1820 مەتر، جالپى سيىمدىلىعى 2 ميلليار 249 ميلليون تەكشەمەتر، ەلەكتر ستانسياسىنىڭ گەناراتور سيىمدىلىعى 755 مەگاۋات.

  اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسى جەر سىلكىنىس كۇشى ءبىرشاما جوعارى وڭىرگە ورنالاسقان، كەزەكتە شينجياڭداعى سالىنعان نەمەسە سالىنۋ ۇستىندەگى ۋنيۆەرسال كولەمى ەڭ ۇلكەن سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسى، ”ۇشتە جوعارى، بىردە تەرەڭ“ بولۋداي (جوعارى بەتتىك تاس توسپا، جوعارى جەر سىلكىنىس كۇشى، جوعارى جارلاۋىت قاتەرلى تاۋ جىنىسىن ءبىر جاقتى ەتۋ، تەرەڭ وزەن ارناسىن قامتۋ قاباتى) ەرەكشەلىككە يە جانە قۇرىلىس جۇرگىزۋ قيىن، ينجەنەريا سايىس سيپاتىن الاتىندىقتان كاسىپ سالاسى اراسىندا ”شينجياڭ ءۇش قىساڭ ينجەنەرياسى“ اتالعان.

  شينجياڭ شينحۋا ياركەن وزەنى الابى سۋ يگىلىگى - سۋ ەلەكترى اشۋ شەكتى سەرىكتەستىگى پارتكومنىڭ شۋجيى، باس ديرەكتورى جاڭ باۋحۋ بىلاي دەپ تانىستىردى: اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسى تاسقىننان ساقتانۋ، سۋارۋ، ەكولوگيا، توك شىعارۋ سياقتى ۋنيۆەرسال پايدالانۋ يقۋاتىنا يە. ينجەنەريا سالىنىپ بولعان سوڭ، ياركەن وزەننىڭ تومەنگى اعارىنداعى ادەتتەگى ساقتانۋ وبيەكتىلەرىنىڭ تاسقىننان ساقتانۋ ولشەمى ەكى جارىم جىلعا جەتە بەرمەيتىن ۋاقىتتا ءبىر رەت ۇشىراۋدان 20 جىلدا ءبىر رەت ۇشىراۋعا كوتەرىلەدى، ماڭىزدى ساقتانۋ وبيەكتىلەرىنىڭ ساقتانۋ ولشەمى 20 جىلدا ءبىر رەت ۇشىراۋدان 50 جىلدا ءبىر رەت ۇشىراۋعا كوتەرىلەدى، سۋارىلمالى وڭىرلەردى سۋارۋ كەپىلدىگى قازىرگى %50كە جەتپەۋدەن %75كە كوتەرىلەدى. ”مۇنان سىرت، اراتاش سۋ يگىلىگى توراپتىق ينجەنەرياسى تارىم وزەنىن ەكولوگيالىق سۋمەن قامداۋدى قامتاماسىز ەتەدى، سونىمەن ءبىر ۋاقىتتا تازا ەنەرگيامەن قامداپ، سۋ الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن جاقسارتىپ، ياركەن وزەنى الابىنداعى مىڭ جىلداردان بەرگى سۋ اپاتىن تىزگىندەۋ، وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ ەكونوميكاسىنىڭ، قوعامىنىڭ باياندى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ جونىنەن ماڭىزدى رولعا يە“، - دەدى جاڭ باۋحۋ.

  كاشميردىڭ سولتۇستىگىندەگى قارقۇرىم قارلى تاۋىنان باستاۋ الاتىن ياركەن وزەنىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 1289 كيلومەتر، ياركەن اۋدانىنان، اقتاۋ اۋدانىنان، حوتان ايماعى مەن اقسۋ ايماعىنان ءوتىپ، سوڭىندا تارىم وزەنىنە قۇيادى.

  ياركەن وزەنى ماۋسىمدىق وزەن، كوكتەمدە قۇرعاپ قالاتىن، جازدا تاسقىن جۇرەتىن، كۇزدە سۋى ازاياتىن، قىستا تارتىلىپ قالاتىن ەرەكشەلىگى بار. ءار جىلى 5 - ايدان 9 - ايعا دەيىن ياركەن وزەننىڭ تاسقىن مەزگىلى، تەمپەراتۋرانىڭ ورلەۋىنە ىلەسە جوعارى اعارىنداعى قارلى تاۋداعى مۇز ەرىپ، مۇز سەڭدەرىنەن بوگەت كول پايدا بولۋدان تاسقىن وڭاي تۋىلىپ، ياركەن وزەنى الابىنداعى اۋىل - قىستاق ەڭبەككۇشتەرىنىڭ 90 پايىزدان استامى تاسقىننان ساقتانۋعا قاتىناسۋى قاجەت بولىپ، زاتتىق ۇسىنىلىم مولشەرمەن 100 ميلليون يۋانعا جەتەدى. مۇنان بۇرىن ياركەن اۋدانىنان ءار جىلى تاسقىننان ساقتانۋعا قاتىناساتىن قۋاتتى، جاس ەڭبەككۇشتەر 104 مىڭ ادامعا جەتەدى ەكەن.

جاۋاپتى رەداكتور: ريزا حاميت