كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە جەتۋدىڭ اسقاق جىگەرى تاسقىندادى

  □ ءتىلشىمىز ۋاڭ شيڭرۇي

  جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاندىعىنىڭ 70 جىلدىعىندا بۇكىل ەلدە جوعارىدان تومەنگە دەيىن شاتتىققا بولەنىپ، ارشىندى قاداممەن جاڭا ساپارعا اتتانۋدىڭ اسقاق جىگەرىن تاسقىنداتتى. بۇل جىگەردە كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىلدىقپەن جەتۋدىڭ، بۇكىلدەي جەڭىسكە جەتپەيىنشە العان بەتىنەن قايتپاۋدىڭ باتىل بەكىمى دە قامتىلعان.

  قازىر كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شەشۋشى شايقاستىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەزەڭىنە ءوتىپ، اۆتونوميالى رايون تۇتاس رايون كۇشىن جۇمىلدىرا وتىرىپ قامالدىڭ قامالىن الىپ، ءار ۇلت جۇرتشىلىعىن باستاپ كەدەيلىكتەن ارىلىپ، بۇكىل ەلمەن بىرگە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋ ۇستىندە.

  ■ اۋىر كەدەيلىك ماسەلەسىن شەشۋگە كۇش سالىپ، ”قيىن تۇيىندەر“دى شەشتى

  كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ − شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بۇكىل ەل حالقىنا بەرگەن ايبىندى ۋادەسى. ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تىلەگى ءۇشىن، ۇلى بورىشتى ورىنداۋ ءۇشىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ قىزمەتىنە ايرىقشا ءمان بەرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جونىندەگى ماڭىزدى بايىمداۋلارىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، تەكسەرۋ - زەرتتەۋدى، اۋىر كەدەي وڭىرلەردى تۇگەل ارالاۋدى ۇدايىلاندىرا ىلگەرىلەتىپ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ءماجىلىسى، اۆتونوميالى رايوننىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ - وركەندەتۋگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسىنىڭ ءماجىلىسى سياقتىلاردى كوپ رەت اشىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەت جاعدايىنىڭ ناقتى وزگەرىسىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ سالاسىندا ورىن تەپكەن ماسەلەلەردى باعىتتامالى تۇردە شەشۋدى اقىلداسىپ، ورنالاستىرىپ، ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعىن ءبىر نيەتتە ويلاۋعا، كۇشتى ءبىر جەرگە جۇمساۋعا باستاپ، كەدەيلىك قامالىن الۋعا بار كۇشىن سالدى. بىلتىر جىل سوڭىنا دەيىن، وڭتۇستىك شينجياڭداعى 4 ايماق - وبلىستان باسقا ايماقتاردا، وبلىستاردا، قالالاردا مۇلدە كەدەيلىك نەگىزىنەن جويىلىپ، وڭىرلىك تۇتاس تۇلعالىق كەدەيلىك ماسەلەسى نەگىزىنەن شەشىلىپ، بۇكىل رايوننىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاس شەبى وڭتۇستىك شينجياڭداعى 4 ايماق - وبلىستاعى اۋىر كەدەي وڭىرلەرگە دەيىن تارادى.

  وڭتۇستىك شينجياڭداعى 4 ايماق - وبلىستاعى كەدەي حالىق ”ءۇش رايون، ءۇش وبلىس“تاعى جالپى كەدەي حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعىن قۇرايدى، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدىڭ قيىندىعى وسىدان - اق بەلگىلى. بۇل سوڭىندا قالعان قامالدىڭ قامالى − اتى - زاتىنا ساي ”قيىن ءتۇيىنى“ سانالادى.

  كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شەشۋشى شايقاستىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋدىڭ، قامال الىپ، قورعان بۇزۋدىڭ شەشۋشى ساتىنە وتكەندە، بيىل 6 - ايدا اۆتونوميالى رايوندىق 9 - كەزەكتى پارتكوم 7 - رەتكى جالپى ءماجىلىسى اشىلىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە جەتۋدىڭ ءتۇرلى قىزمەتتەرىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداسىپ، ورنالاستىرىپ، بۇكىل رايونداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعىن كەدەيلىككە جاپپاي شابۋىل جاساۋعا ۇندەدى.

  ابدەن شيراتىلعان ”تەتىك“تەي، جىلدام ۇمتىلىسپەن، قىزۋ دۋمانمەن ناقتى ءىس ىستەپ، تالاي - تالاي كەدەي وتباسىلارىنىڭ مۇلدە كەدەي سىندى ”كەدەيلىك قالپاعىن“ الىپ تاستاپ، كەدەي اۋداندارداعى وڭىرلىك تۇتاس تۇلعالىق كەدەيلىكتىڭ ”تامىرى“نا بالتا شاپتى. اسىرەسە، وڭتۇستىك شينجياڭداعى 4 ايماق - وبلىستاعى اۋىر كەدەي وڭىرلەردە جۇرتتىڭ ءبارى مينۋت - سەكۋندتاپ ۋاقىتپەن جارىسىپ، قامالدىڭ قامالىن الۋعا ۇمتىلۋدا.

  ■ ىجداعاتتىلىقپەن كۇش سالىپ، ەگجەي - تەگجەيلى جۇمىس ىستەدى

  ”زاۆود ۇيىمىزگە جاقىن، جۇمىسقا بارىپ - كەلۋ وتە قولايلى بولدى، تابىسىمىز دا تۇراقتى“، - دەيدى قاراقاش اۋدانى رۇيشين اياق كيىم شەكتى سەرىكتەستىگىندە جۇمىس ىستەيتىن تۇرسىنگۇل ءماتنياز، زاۆودقا كىرىپ جۇمىس ىستەگەندىكتەن كەدەيلىكتەن ارىلۋدىڭ ءۇمىت وتىن جاقتىم دەيدى ول. تۇرسىنگۇل تۇرعان قاراقاش اۋدانى كۇيا قالاشىعى قىزىلجۇلدىز قىستاعىندا ول سياقتى كاسىپ سالاسى جۇمىسشىسى بولىپ، كەدەيلىكتەن ورنىقتى ارىلۋدى جۇزەگە اسىرعان تۇرعىندار از ەمەس.

  شەريا اۋدانى گۇلاقما قالاشىعى جاعاوستەڭ قىستاعىندا قىستاق تۇرعىنى ءابدۇنابي وبۇلتار كەدەي وتباسىلارىن باۋراپ، قويان باعىمشىلىعى سەلبەستىك كووپەراتيۆىن اشتى، سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى كاسىپورىندارمەن بەلسەنە سەلبەستىك جاساپ، قوياننىڭ ساتىلۋ جولى ماسەلەسىن شەشىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ تابىسىن ارتتىردى. حوتان ايماعى جەر - جەردىڭ ىڭعايىنا قاراي، وتباسىلاردىڭ ىڭعايىنا قاراي ىستەپ، كاسىپ سالاسىن دامىتۋ ارقىلى كوپتەگەن كەدەي وتباسىلارىن اتتانىسقا كەلتىردى.

  قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ، شەكارا كۇزەتشىسى ەتىپ تاعايىنداۋ... كەدەي وتباسىلار ءتىزىمىن اقتارىپ وتىرساڭىز، جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ ءاربىر كەدەي وتباسىنا ارنايى تۇردە كەدەيلىكتەن ارىلۋدىڭ ايقىن شاراسىن جاساعاندىعىن بايقايسىز. ”جەتى ءبىر توپ“ شاراسىن تياناقتاندىرعان ءار ايماق، وبلىس، قالا جەردىڭ، ادامنىڭ ىڭعايىنا قاراي، قاجەتكە قاراي شارا قولدانىپ، قىستاققا دەيىن، وتباسىنا دەيىن، ادامعا دەيىن دالمە - ءدال كومەكتەسىپ، سۇيەمەلدەپ، ىجداعاتتىلىقپەن كۇش سالىپ، ”جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدا بىردە - بىرەۋدىڭ قاتاردان قالۋىنا بولمايدى“ دەيتىن ايبىندى ۋادەنى امالياتتا ايگىلەۋدە.

  سونىمەن بىرگە، جەر - جەر ”ۇشتە سەرپىندى ارتتىرۋ“دى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، زور كۇش جۇمساپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ، ەمدەلۋدىڭ جانە نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىنىڭ ولقىلىقتارىن تولىقتاپ، كەدەي وتباسىلارداعى وقۋشىلاردىڭ وقيتىن مەكتەبى بولۋىنا، وقي الۋىنا، وقۋدان شەگىنبەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، اۋرۋ سەبەبىنەن كەدەيلەسۋدەن، اۋرۋ سەبەبىنەن قايتا كەدەيلەسۋدەن ءونىمدى ساقتانىپ، كەدەي بۇقارانىڭ تۇرعىن ءۇي حاۋىپسىزدىگى، اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى سياقتى ءوندىرىس، تۇرمىس شارت - جاعدايىن ۇزدىكسىز جاقسارتتى.

  ■ ءبىر ارقان بولىپ شيراپ، كۇش بىرىكتىرىپ كەدەيلىكتەن ارىلۋدى جەبەدى

  قاشقار قالاسى شىنجىن كاسىپ باقشاسىندا شينجياڭ مەيلي - اۋ كيىم - كەشەك شەكتى سەرىكتەستىگى قاشقار قالاسى مەن ونىڭ ماڭىنداعى 1200دەن استام اۋىل - قىستاق ارتىق ەڭبەككۇشىن وسىندا جۇمىستانۋعا تارتتى؛ تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋدانىنداعى بۇكىل شينجياڭ بويىنشا تۇڭعىش شوعىرلى تيپتەگى فوتوۆولتتىق ەلەكتر شىعارىپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ەلەكتر ستانسياسى ءوز رولىن كورسەتۋدە... ارناۋلى نىسانمەن كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ، كاسىپ سالاسى بويىنشا كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ، قوعامنىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋى، شينجياڭعا كومەكتەسۋ بويىنشا كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سياقتى كوپ جاقتىڭ كۇشى، كوپ ءتۇرلى شارا جاندى بىرلەسىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە جەتۋدىڭ قۋاتتى بىرىككەن كۇشىن قالىپتاستىردى.

  قارجى ءتيىستى جەرىنە جۇمسالدى. بيىل 1 - ايدان 8 - ايعا دەيىن، شينجياڭ مەملەكەت بەلگىلەگەن 32 كەدەي اۋداندا اۋىل شارۋاشىلىعىنا ساياتىن بىرىكتىرىلگەن قارجىدان 23 ميلليارد 626 ميلليون يۋان ءبولىپ، كەدەي وڭىرلەردىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋىنا قولداۋ كورسەتۋگە جۇمسادى. مۇنىڭ ىشىندە 22 اۋىر كەدەي اۋدانعا بەرىلگەن قارجى جالپى بىرىكتىرىلگەن قارجىنىڭ %93تەن كوبىن يەلەدى.

  نىسان جاعىندا جاپپاي قامتۋ ايگىلەندى. بيىل 8 - ايدا قاشقار قالاسىندا وتكىزىلگەن ”حالىقتىق كاسىپورىنداردىڭ وڭتۇستىك شينجياڭعا ساپارى“ قيمىلىندا كاسىپ سالاسى بويىنشا كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ اياسىندا ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋ نىسانى كەلىسىمىنەن 176سى جاسالىپ، جالپى 31 ميلليارد 700 ميلليون يۋان قارجى قوسىلاتىن بولدى. تەحنيكاسى بار، جۇمىستانۋدى قالايتىن، كەدەيلىكتەن ارىلۋدى ويلايتىن بۇقارا قىزمەت تابا المايمىن دەپ ۋايىمدامايتىن بولدى.

  سەلبەسۋ قوزعاۋشى كۇش ۇستەدى. بۇكىل شينجياڭ بويىنشا 250گە جۋىق ورىن بەلگىلەنگەن تۇيىندە 270تەن استام كەدەي قىستاقتى، ەكونوميكالىق قۋاتى ءبىرشاما مىعىم 33 اۋدان - قالا وڭتۇستىك شينجياڭداعى 27 اۋدان - قالانى، ورتالىققا قارايتىن 16 ورىن بەلگىلەگەن تۇيىندە 27 كەدەي اۋداندى سۇيەمەلدەۋدە.

  شينجياڭنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ تورى بارعان سايىن ءجيى توقىلىپ، ءار جاقتىڭ كۇشى تۇگەلدەي كەدەي وڭىرلەرگە جينالىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋعا كۇش جۇمساۋدا. بۇل قارجىلاردىڭ، نىسانداردىڭ سالىنۋى، دارىندىلاردىڭ كەلۋى كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ ناقتى ناتيجەسىن كورسەتتى: وتكەن 5 جىلدا بۇكىل رايون بويىنشا جيىنى 2 ميلليون 314 مىڭ 700 ادام كەدەيلىكتەن ارىلىپ، 2131 قىستاق كەدەيلىك تىزىمىنەن شىعارىلىپ، 13 اۋدان كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاپ، كەدەيلىكتىڭ تۋىلۋ مولشەرى 2013 - جىلدىڭ سوڭىنداعى %19.4تەن 2018 - جىلدىڭ سوڭىنداعى %6.1كە تومەندەدى.

جاۋاپتى رەداكتور: نۇربولات قابىل
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4