ياڭزىجياڭ دارياسىنا بولاتتان كەمپىر قوساق سالىندى

  1927 - جىلى شەتەلدىڭ بەلگىلى ءبىر كوپىر مامانى نانجيڭدە سول جەردىڭ وزىندە بارلاۋ جاساعاننان كەيىن، ”نانجيڭگە كوپىر سالۋ مۇمكىن ەمەس!“ دەگەن بولاتىن. الايدا، 1968 - جىلى وسى ”مۇمكىن ەمەس“ دەگەن جەردە ەلىمىز ءوزى زەرتتەپ جاساعان، وزگەشە تۇردەگى بولاتتان جاسالعان ۇلكەن كوپىر سالىنىپ ءبىتىپ، اۆتوكولىك قاتىنادى.

  نانجيڭ - چاڭجياڭ ۇلكەن كوپىرىنىڭ سالىنۋى 10 جىل ۋاقىتتى باستان كەشىردى. 1958 - جىلى 11 - ايدا نانجيڭ - چاڭجياڭ ۇلكەن كوپىرىن سالۋ كوميسسياسى قۇرىلدى. 1960 - جىلى 1 - ايدا ۇلكەن كوپىردىڭ نەگىزگى تۇلعالىق قۇرىلىسى − داريا ورتاسىنا كوپىر تىرەۋ سالۋ رەسمي قۇرىلىس باستادى. ينجەنەريالىق تەحنيكتەر سۋ استىنا 60 نەشە مەتر سۇڭگىپ، سۋ استىندا دانەكەرلەۋ جانە سۋ استىندا كەسۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. 1966 - جىلى 4 - ايدا داريانىڭ ورتاسىنداعى 9 تىرەۋ سۋ بەتىنە دەيىن تولىق جاسالىپ بولدى. ”مادەنيەت زور توڭكەرىسى“ بىلىقپالىعى ەڭ اۋىر كەزدە دە ۇلكەن كوپىردىڭ قۇرىلىسى اۋەلگىدەي قاۋىرت جۇرگىزىلدى. 1968 - جىلى ۇلكەن كوپىردىڭ قۇرىلىس قارقىنى كورنەكتى تەزدەدى، قۇرىلىسشىلار بار كۇشىن جۇمسادى، بۇكىل قالا حالقى قىزۋ ىنتامەن كومەكتەستى.

  سول كەزدەگى قۇرىلىس اترەتىنىڭ باستىعى سۇڭ پەيچي بىلاي دەدى: ”كوپتەگەن ادامدار ۇلكەن كوپىر جۇمىسشىلارىنىڭ بەينەتىن بىلمەيتىن شىعار. قىستا قۇلازىعان داريا بەتىندە ىزعىرىق جەل ازىناپ تۇرادى، قولدارى تەمىرگە جابىسىپ، ءبىر قابات تەرىسى سىلىنىپ، كۇنى بويى قولدارى قاتىپ، ۇنەمى ساۋساقتارى يكەمگە كەلمەي قالاتىن. جازدا بەتون جۇمىسشىلارى، ءسوزسىز، ءار كۇنى تۇيىقتالعان قالىپ تاقتا مەن بولات ورامدارى اراسىندا تۇمشالانىپ، تىنباي 7 − 8 ساعات جۇمىس ىستەيتىن، قالىپتىڭ ىشىنەن اۋا وتپەيتىندىكتەن، تەمپەراتۋراسى سىرتتاعىدان 10 سەلتسي گرادۋس جوعارى بولادى. كۇنى بويى ىستەگەندە ولاردىڭ كيىمدەرى قالىڭ ءبىر قابات سور بولىپ شىعا كەلەتىن ....“ ۇلكەن كوپىر قۇرىلىسشىلارى ۇقىپتىلىقپەن ۇنەمشىل بولۋ ستيلىن زور كۇشپەن ساۋلەلەندىردى، بەلگى سالۋشىلار ”ولشەپ - ءپىشىپ“، بولات ماتەريالداردى ۇنەمدەدى؛ بولات شىبىق جۇمىسشىلارى قۇنتتاي ەسەپتەپ، بىردە - ءبىر بولات شىبىقتى ىسىراپ ەتپەدى؛ دانەكەرلەۋشى جۇمىسشىلار ءبىر سۇيەم دانەكەر باسىن تاستاي سالۋعا دا قيمادى.

  قۇرىلىسشىلار مەن نانجيڭ حالقىنىڭ بىرگە قۇلشىنۋىندا، 1968 - جىلى 9 - ايدىڭ 30 - كۇنى نانجيڭ - چاڭجياڭ ۇلكەن كوپىرىنىڭ تەمىر جول كوپىرى سالىنىپ ءبىتىپ، پويەز قاتىنادى، سول جىلى 12 - ايدىڭ 29 - كۇنى تاس جول كوپىرى سالىنىپ ءبىتىپ، اۆتوكولىك قاتىنادى.

  نانجيڭ - چاڭجياڭ ۇلكەن كوپىرى تاس جول كوپىرىنىڭ ۇزىندىعى 4588 مەتر، تەمىر جول كوپىرىنىڭ ۇزىندىعى 6772 مەتر، بۇل سول كەزدەگى جۇڭگوداعى ەڭ ۇلكەن، كوپىر تەحنيكاسى ەڭ كۇردەلى تەمىر جول، تاس جول قوس قولدانىمدى كوپىرى. كوپىر سالۋ بارىسىندا ينجەنەريالىق تەحنيكتەر جاراتقان قىرۋار جاڭا تەحنولوگيا، جاڭا تەحنيكالار سول كەزدەگى دۇنيە جۇزىندەگى وزىق ورەگە جەتتى.

  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 9 - ايدىڭ 29 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور: نۇربولات قابىل
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4