رەسپۋبليكانىڭ شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋىنداعى ءبىرىنشى دەلو

  1952 - جىلى 2 - ايدىڭ 10 - كۇنى، حىبەي ولكەلىك حالىق سوتى مەكەمەسى ۇيىمداستىرعان ۇلكەن قياناتشى قىلمىسكەرلەر ليۋ چيڭشان مەن جاڭ زىشانعا اشىق سوت اشۋ جينالىسى باۋديڭدا وتكىزىلىپ، ليۋ چيڭشانعا، جاڭ زىشانعا ءولىم جازاسى بەرىلىپ، دەرەۋ اتقارىلاتىندىعى، سونداي - اق ەكى قىلمىسكەردىڭ بارلىق مال - مۇلكىنىڭ تاركىلەنەتىندىگى جاريالاندى.

  ليۋ چيڭشان، جاڭ زىشان دەلوسى 1951 - جىلى 11 - ايدا بۇكىل ەلدە ”ۇشكە قارسى تۇرۋ“ قوزعالىسى باستالعاننان كەيىن اشكەرەلەنگەن ءبىرىنشى ۇلكەن دەلو. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ماۋ زىدۇڭ دەلونىڭ ءبىر جاقتى ەتىلۋىنە تىكەلەي قۋزاۋشىلىق ەتتى. ليۋ چيڭشان مەن جاڭ زىشان جەكە - جەكە 1931 - جىلى، 1933 - جىلى پارتياعا كىرگەن ساقا پارتيا مۇشەلەرى، كەزىندە تيانجين ايماعىندا پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ نەگىزگى باسشىلىق مىندەتىندە بولعان. توڭكەرىستىك سوعىس جىلدارىندا ولار تۇتقىندالىپ، تۇرمەگە جابىلعان، اۋىر جازامەن زورلاپ مويىنداتۋ الدىندا، ولار قايسارلىقپەن تىزە بۇكپەگەن؛ بەيبىت زاماندا، ولار ەڭبەگىمىز بار دەپ اسقاقتاپ، راقاتقۇمارلىققا بەرىلىپ، پارتيا ءتارتىبىن، مەملەكەت زاڭىن ەلەمەي، مەملەكەتتىڭ اپاتتان قۇتقارۋعا بەرگەن استىعى، وزەن قىزمەتىنە بەرگەن استىعى، اۋەجاي قۇرىلىس قاراجاتى، جەرگىلىكتى استىق، كادرلاردىڭ وتباسىنداعىلارىنا بەرىلگەن قۇتقارۋ - كومەك استىعى، وزەندى جونگە سالۋعا ات سالىسقان حالىق جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى، بانكە نەسيەسى سياقتى مەملەكەتتىڭ مال - مۇلكىنە قيانات جاساعان جانە ونى قىمقىرعان، سوماسى 17 ميلليارد 162 ميلليون 720 مىڭ يۋانعا (كونە اقشا) جەتكەن. ولار تاعى جەكە ساۋداگەرلەرمەن استاسىپ، ۇكىمەت اقشاسىنان پايدالانىپ زور مولشەردە بولات - تەمىر ساۋدالاپ، ورتادان وزدەرىنە پايدا ءتۇسىرىپ، مەملەكەتكە توتەنشە زور ەكونوميكالىق زيان كەلتىرگەن.

  1951 - جىلى 12 - ايدا، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى حىبەي ولكەلىك كوميتەتى ليۋ چيڭشاندى، جاڭ زىشاندى پارتيادان ايداۋ جونىندە قاۋلى شىعاردى. حۋابەي بيۋروسى ءبىر جاقتى ەتۋ پىكىرىن ورتالىققا مالىمدەپ، ”ليۋ چيڭشان، جاڭ زىشان سىندى ەكى قياناتشى قىلمىسكەرگە ءولىم جازاسىن بەرۋدى (نەمەسە 2 جىل كەشىكتىرىپ اتقارۋدى)“ ۇسىنىس ەتتى. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ شۋجيچۋى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشىپ، بايىپپەن ويلاستىرۋ، سونداي - اق پارتيا سىرتىنداعى قايراتكەرلەردەن پىكىرىن الۋ ارقىلى حىبەي ولكەلىك حالىق سوتى مەكەمەسى ۇكىم شىعارىپ، ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ بەكىتۋىمەن، ليۋ چيڭشانعا، جاڭ زىشانعا ءولىم جازاسىن بەرىپ، دەرەۋ اتقاراتىن بولدى.

  اشىق سوت جينالىسىنىڭ الدىندا، بىرەۋلەر: ءتوراعا ماۋ زىدۇڭعا ايتىپ كورسەك، اتىپ تاستاماي، ولارعا قاتەلىگىن تۇزەتەتىن وراي بەرسەك بولا ما، جوق پا، - دەگەندى ورتاعا قويادى. پىكىر ماۋ زىدۇڭعا جەتكىزىلگەندە، ماۋ زىدۇڭ: ەكەۋىنىڭ ورنى جوعارى، ەڭبەگى ۇلكەن، ىقپالى زور بولعاندىقتان دا، ولاردى اتىپ تاستاۋعا بەكىپ وتىرمىز. ولاردى اتىپ تاستاعاندا عانا، تۇرلىشە دەڭگەيدە قاتەلىك وتكىزگەن 20، 200، 2000، 20 مىڭ كادردى قۇتقارىپ قالۋىمىز مۇمكىن، - دەيدى.

  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 9 - ايدىڭ 7 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور: نۇربولات قابىل