حالىقارالىق ەرەجەنى بۇزۋعا بولمايدى

حالىقارالىق ەرەجەنى بۇزۋعا بولمايدى

− امەريكاداعى كەيبىرەۋلەردىڭ سەرتتەن تايۋى تۋرالى

جۇڭ شىڭ

  ەكى سوزگە كەلمەي ”توپتان شەگىنىپ“، كوپ مەملەكەتكە قارادان - قاراپ ساۋدا جاڭجالىن قوزعاپ، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزدى... امەريكاداعى كەيبىرەۋلەر قايتا - قايتا حالىقارالىق ەرەجەمەن ساناسپايتىن ماسقارا ويىن كورسەتىپ، سەرتتەن تاياتىن، تومەنگى شەككە سايىس جاريالايتىن وزبىرلىق قاسيەتىن ءپاش ەتتى. جۋىقتا امەريكاداعى كەيبىرەۋلەر ەكىلەنە ءتۇسىپ، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنداعى وركەندەپ كەلە جاتقان مۇشەلەردىڭ ورنى ماسەلەسى تۋرالى ەسكەرتپە حات جاريالاپ، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنان 90 كۇن ىشىندە ەرەجەنى وزگەرتۋدى تالاپ ەتتى، ايتپەسە امەريكا جاق ءوز الدىنا ارەكەت جاساۋى مۇمكىن ەكەن. ءتارتىپتى كوزگە ىلمەيتىن، ەرەجەنى بۇزاتىن مۇنداي قىلىق حالىقارالىق قوعامنىڭ جاپپاي الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزدى: امەريكاداعى كەيبىرەۋلەر، شىنىمەن، ”دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا سوعىسىن“ قوزعاي ما، نە؟

  ەرەجەنى نەگىز ەتكەن كوپ جاقتى ساۋدا ءتۇزىلىسى − ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋى مەن ەركىن ساۋدانىڭ ىرگە تاسى، ول ءارقانداي ءبىر مۇشەنىڭ نەمەسە ازشىلىق مۇشەلەردىڭ جەكە مۇلكى ەمەس، ونىڭ بەدەلى مەن اسەرى قۇرمەتتەلۋى جانە قورعالۋى ءتيىس. دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنداعى 164 مۇشەنىڭ ۇشتەن ەكىگە جۋىعى وركەندەپ كەلە جاتقان مۇشەلەر. ”ەرەكشە جانە پارىقتى مامىلە“− دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ وزەكتى قۇنىنىڭ جانە نەگىزگى پرينسيبىنىڭ ماڭىزدى بەينەسى، ونىڭ ماقساتى − وركەندەپ كەلە جاتقان مۇشەلەردىڭ ءادىل مامىلەگە يە بولۋىن قورعاۋ. دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ كوپ ساندى مۇشەلەرى دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى مەيلى قالاي رەفورما جاساسىن، وسى وزەكتى قۇن مەن نەگىزگى پرينسيپتىڭ، ءسوز جوق، قورعالۋى كەرەكتىگىن دارىپتەيدى. ءارقانداي ەرەجەنىڭ جاسالۋى جانە وعان وزگەرىس ەنگىزۋ، ءسوز جوق، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ جالپىلىق تىلەگىنە قۇرمەت ەتۋى كەرەك. دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى ەرەجەسىنىڭ قاتاڭدىعىن كوزگە ىلمەيتىن ءارقانداي قىلىقتىڭ قاي - قايسىسى دا ادىلەت جولىنان اۋىتقۋ بولماق.

  امەريكاداعى كەيبىرەۋلەر وركەندەپ كەلە جاتقان مۇشەلەردىڭ ورنى ماسەلەسى تۋرالى دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا وزدەرىنىڭ ىلگەرىندى - كەيىندى تاپسىرعان 2 ۇسىنىس جوباسىنىڭ، زايىرى، نە ءۇشىن جاپپاي قارسىلىققا ۇشىرايتىندىعى جايلى مۇقيات تولعانسا كەرەك ەدى. البەتتە، ولار جۇرت قالاعان جاقتا، ادىلەت جاعىندا تۇرماعاندىقتان، ولاردىڭ تۇمسىعى تۇس - تۇستا تاسقا ۇرىلىپ، دىتتەگەنىنە جەتە المايتىنى ءسوزسىز.

  حالىقارالىق قوعامنىڭ ءارقانداي مۇشەسى ۇقىق پەن بورىشتىڭ ءبىر - بىرىنە ساي كەلۋ قاتىناسىنا نەمقۇرايدى قاراۋىنا بولمايدى. كەزەكتە، امەريكاداعى كەيبىرەۋلەر بار زەيىنىن الەمدىك ساحنادا ۇقىعىمدى قالاي ”مەيىلىنشە اسىرا پايدالانسام“ دەگەنگە جۇمساپ وتىر، وزىنە مەيىلىنشە ءتيىمدى بولۋ يدەياسى شەكسىز اسقىنعان ولار امەريكانىڭ ءىرى ەل رەتىندە ارقالاۋعا ءتيىس حالىقارالىق بورىشىن ويلاۋدان مۇلدەم باس تارتتى. ولار ءتىپتى حالىقارالىق بورىشىمىزدى اتقارۋ ”امەريكا زيان شەگۋمەن“ بىردەي دەپ قارادى. ولار ايتىلمىس ادىلدىكتى، تۋراشىلدىقتى جەلەۋ ەتىپ، ەرەجەگە وزگەرىس ەنگىزەمىز دەپ شۇرقان شىعارىپ، ادىلەت جولىنىڭ، تۋراشىلدىقتىڭ نە ەكەنىمەن ەشقاشان ەسەپتەسپەي، ءوزىمنىڭ ”الەمدە ءبىرىنشى“ ورنىمدى ساقتاپ قالعانىم باسقا بارلىق جۇمىستان ماڭىزدى ءىس دەپ قارادى.

  ەرەجەنى كوزگە ىلمەۋ − سەرتتەن تايۋ، ونىڭ ادىلەتتىڭ سوگىسىنە جانە زاڭدىلىقتىڭ جازاسىنا ۇشىرايتىنى ءسوزسىز. امەريكا جاقتىڭ دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ شاعىم بەرۋ ورگاننىڭ سۋدياسىن تاعايىنداۋعا كوپ رەت كەدەرگىلىك جاساپ، شاعىم بەرۋ ورگانىنىڭ جۇمىسى ادام جەتىسپەۋ سالدارىنان توقتاپ قالعان مۇشكىل حالگە دۋشار ەتتى، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ 114 مۇشەسى 6 - ايدا بىرلەسكەن مالىمدەمە جاريالاپ، امەريكادان دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ ءادىليالىق تاعايىنداۋ جۇمىسىنا بوگەت بولۋدى دەرەۋ توقتاتۋدى تالاپ ەتتى. امەريكانىڭ كليمات وزگەرىسى تۋرالى «پاريج كەلىسىمى»نەن شەگىنىپ كەتۋىنە، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم، مادەنيەت ۇيىمىنان شەگىنىپ كەتۋىنە، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ ادامدىق ۇقىق كەڭەسىنەن شەگىنىپ كەتۋىنە، يراننىڭ يادرو ماسەلەسى تۋرالى جالپىلىق كەلىسىمنەن شەگىنىپ كەتۋىنە قاراتا... حالىقارالىق قوعامنىڭ سىن - سوگىس ءۇنى تولاستار ەمەس. امەريكا پەتەرسون حالىقارالىق ەكونوميكا زەرتتەۋ ورنىنىڭ بىرلەسىپ قۇرۋشىسى فرەد بەرگستەننىڭ كوزقاراسى وتە ۋاكىلدىك سيپاتقا يە − امەريكانىڭ ءوز بىلگەنىنشە ىستەۋى ”ءوزىن وقشاۋلاۋ“، وعان ەشقانداي مەملەكەت ىلەسپەيدى.

  ەرەجە - قاعيدا بولماسا، تابىسقا جەتۋگە بولمايدى. 21 - عاسىردا ءار ەلدىڭ ءوزارا يەك سۇيەۋ دەڭگەيى بۇرىن بولماعان دارەجەدە ەتەنە، الەمدىك جونگە سالۋدى جاقسارتۋ جانە كۇشەيتۋ سۇرانىسى بۇرىن بولماعان دارەجەدە كوكەي تەستى بولىپ وتىر، حالىقارالىق قوعام مۇشەلەرى بىرگە جاساعان، ءار جاقتىڭ ورتاق مۇددەسىنە ۋاكىلدىك ەتەتىن حالىقارالىق ەرەجەنى بۇزۋعا بولمايدى. ءوزىنىڭ جەكە مۇددەسىن حالىقارالىق ەرەجەدەن ۇستەم قويىپ، سىڭار جاقتىلىقتىڭ قازانىن قايناتاتىن ءارقانداي ءىس - ارەكەتتىڭ ءساتسىز بولىپ شىعارى ءسوزسىز.

(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 8 - ايدىڭ 5 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور: ريزا حاميت
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4