ناتيجەنى باعدار ەتۋدەن جازباي، ماسەلەنى شىنايى شەشتى

 ناتيجەنى باعدار ەتۋدەن جازباي، ماسەلەنى شىنايى شەشتى

 − ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسىن تىڭعىلىقتى ورىستەتۋ تۋرالى

  □ حالىق گازەتىنىڭ شولۋشىسى

  وزىنە توڭكەرىس جاساۋ − ماسەلەگە باعىتتاي جۇرگىزىلگەن، سىرقاتىن جاسىرىپ، شيپاگەرگە كورىنبەۋ وزىنە توڭكەرىس جاساۋدىڭ قاس جاۋى. ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسىن ورىستەتۋدە ءىس جۇزىندىك ناتيجەگە باسا ءمان بەرىپ، ناقتى ماسەلەلەردى شەشۋ كەرەك.

  ورتالىقتىڭ ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسىنە باسشىلىق گرۋپپاسى باسىپ تاراتقان «”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسىندە ارناۋلى رەتتەۋ - وڭاۋ ورىستەتۋ جونىندەگى حابارلاندىرۋ»دا، 8 جاقتاعى كورنەكتى ماسەلەنى ارناۋلى رەتتەۋ - وڭاۋدى تىڭعىلىقتى ويداعىداي يگەرۋ جونىندە ناقتى ورنالاستىرۋ جاساپ، ناقتى ماسەلەلەردى، مىندەتتەردى، تالاپتاردى، جاۋاپتى تۇلعانى اناعۇرلىم ايقىندادى. جەر - جەر، تاراۋلار، ورىندار ماسەلەگە دۇرىس قاراۋ سانالىلىعى جانە پىشاقتىڭ ءدۇزىن ىشكە قاراتۋداي باتىلدىقپەن، وزىنە تۇبەگەيلى توڭكەرىس جاساۋ رۋحىمەن ماسەلەنى شەشۋ كەرەك.

  تاريحقا قايرىلا قاراساق، پارتيامىز نە ءۇشىن باستان - اياق ءداۋىردىڭ الدىڭعى لەگىندە جۇرە الدى، نە ءۇشىن جۇڭگو حالقىنىڭ جانە جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تايانىشى بولا الدى؟ ونداعى ءتۇبىرلى سەبەپ پارتيامىزدىڭ وزىنە توڭكەرىس جاساۋ رۋحىن باستان - اياق ساقتاپ، قاتەلىكتى مويىنداۋ ءارى تۇزەتۋ باتىلدىعىن باستان - اياق ساقتاپ، وپەراتسيا پىشاعىن قايتا - قايتا قولىنا الىپ وزىندەگى اۋرۋ وشاعىن الىپ تاستاپ، قايتا - قايتا وزىنە سۇيەنىپ، وزىندەگى ماسەلەنى شەشكەندىگىندە. جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاندىعىنىڭ 70 جىلدىعى قارساڭىندا بۇكىل پارتيا ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسىن ورىستەتىپ، پارتيا ىشىندە ورىن تەپكەن اۋەلگى ماقسات پەن بورىشقا قايشى كەلەتىن ءتۇرلى ماسەلەلەردى جاپپاي تەكسەرۋ، تابۋ، شەشۋ، پارتيا ىشىندە ورىن تەپكەن كورنەكتى ماسەلەلەردى ارناۋلى رەتتەپ - وڭاۋ مىناداي ءبىر قورىتىندىنى تەرەڭ ايعاقتادى: جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ ۇلىلىعى قاتەلىك وتكىزبەۋىندە ەمەس، قايتا سىرقاتىن جاسىرماي، شيپاگەرگە كورىنىپ، ماسەلەگە باتىلدىقپەن بەتپە - بەت كەلۋگە باتىل بولىپ، وزىنە توڭكەرىس جاساۋعا باتىل بولىپ، ەرەكشە كۇشتى ءوزىن - ءوزى قالپىنا كەلتىرۋ قابىلەتىنە يە بولۋىندا.

  ناتيجەنى باعدار ەتۋدەن جازباي، ماسەلەنى شىنايى شەشۋدە، 8 جاقتاعى كورنەكتى ماسەلەنىڭ سالماقتىلىعىن جەتە تانۋ كەرەك. مىنانى كورە بىلۋگە ءتيىسپىز: ۇزاق ۋاقىت بيلىك جۇرگىزۋ شارت - جاعدايىندا، اۋەلگى ماقسات پەن بورىشقا قايشى كەلەتىن، پارتيانىڭ نەگىزىن شايقالتاتىن ءتۇرلى حاۋىپ - قاتەرلەر بارلىق جەردەن كەزدەسەدى، ەگەردە قاتاڭ ساقتانباساق، دەر كەزىندە رەتتەپ - وڭاماساق، ۋاقىت ۇزارا كەلە، سۇتپەن سىڭگەن سۇيەكپەن كەتىپ، كىشكەنە ماسەلە ۇلكەن ماسەلەگە اينالادى، كىشكەنە ساڭلاۋ ۇلكەن وپىرىلماعا اينالادى. بۇل رەتكى نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەدە ءتىزىپ كورسەتىلگەن 8 جاقتاعى كورنەكتى ماسەلە: شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جانە پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، ورنالاستىرۋلارىن دايەكتىلەندىرۋدە، تياناقتاندىرۋدا كورىنىستە بويسۇنعانسىپ، كومەسكىدە قايشى كەلۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ؛ جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاماۋ، ءىس تىندىرماۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ؛ ورتالىقتىڭ 8 ءتۇرلى بەلگىلەمەسىنىڭ رۋحىنا قايشى كەلگەن كورنەكتى ماسەلەلەردى رەتتەۋ - وڭاۋ؛ نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن ساتى سايىن اسقىندىرۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ؛ باسشى كادرلاردىڭ جۇبايىنىڭ، پەرزەنتتەرىنىڭ جانە ولاردىڭ جۇبايلارىنىڭ بەلگىلەمەگە قايشى ساۋدامەن شۇعىلدانۋ، كاسىپورىن قۇرۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ؛ بۇقارانىڭ مۇددەسىنە زيان جەتكىزۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ؛ نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمىنىڭ ءالسىز، بىتىراڭقى بولۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ؛ بادىك، قۇمار، ەسىرتكى جانە قارا - سۇرقيا كۇشتەردى ىرقىنا جىبەرۋ، اۋەلى باسقالقا بولۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ. بۇل 8 جاقتاعى كورنەكتى ماسەلە باس شۋجي شي جينپيڭ اتاپ كورسەتكەندەي: ”بارلىعى پارتيانىڭ نەگىزىن شايقالتاتىن، پارتيانىڭ ىستەرىنە كەدەرگىلىك جاسايتىن ماسەلە، ءسوز جوق، وزىنە تۇبەگەيلى توڭكەرىس جاساۋدىڭ رۋحىمەن شەشۋ كەرەك“. تاريح جانە رەالدىق بىزگە مىنانى اڭعارتتى: پارتيامىزدىڭ وزىنە توڭكەرىس جاساۋدىڭ مىندەت اۋىر، جول ۇزاق، استە ايالداۋ، تىنىعۋ ويىندا بولۋعا بولمايدى، ءسوز جوق، توڭكەرىستى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزۋ رۋحىن اناعۇرلىم سانالى تۇردە اسقاقتاتىپ، وزىنە توڭكەرىس جاساۋدىڭ تاريحي اياق الىسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋ كەرەك.

  ناتيجەنى باعدار ەتۋدەن جازباي، ماسەلەنى شىنايى شەشۋدە، ءىس جۇزىندىكپەن ۇشتاستىرىپ، ورتالىقتىڭ شەشىمدەرىن، ورنالاستىرۋلارىن ناقتى تياناقتاندىرۋ كەرەك. «حابارلاندىرۋ» 8 جاقتاعى كورنەكتى ماسەلەنى ارناۋلى رەتتەۋ - وڭاۋعا ايقىن ءادىس كورسەتتى. مىسالى، ”جاۋاپكەرشىلىك ارقالاماۋ، ءىس تىندىرماۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ“دا، ”نازاردى قىزمەت وي جەلىسى، شاراسى ۇيلەسىمدى بولماۋ، جەتەكشىلىك ەتۋى، ىلگەرىلەتۋى تەبىندى بولماۋ، ماسەلەگە بەتپە - بەت كەلۋگە، قايشىلىقتى شەشۋگە باتىنا الماۋ، قىزمەتتە ۇزاق ۋاقىت ماندىك ىلگەرىلەۋشىلىك بولماۋ، بۇقارانىڭ اڭىسى كۇشتى ماسەلەلەر ۇزاق ۋاقىت بويى شەشىلمەۋ سياقتى ماسەلەلەرگە شوعىرلاندىرىپ، رۋح سەرپىلمەۋدىڭ، جاۋاپكەرشىلىك ارقالاماۋدىڭ، ءىس تىندىرماۋدىڭ ناقتى بەينەسىن تەرەڭ تەكسەرىپ، ەگجەي - تەگجەيلى تۇزەتىپ، ءبىر - بىردەن رەتتەۋ - وڭاۋ“ تالاپ ەتىلدى. تاعى ءبىر مىسال، ”نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن ساتى سايىن اسقىندىرۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ - وڭاۋ“دا، ”فورماشىلدىقتى، تورەشىلدىكتى باتىل تيۋدى نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنىڭ ماڭىزدى مازمۇنى ەتىپ، نازاردى ساتى سايىن حۇجات تاراتۋ، ساتى سايىن ءماجىلىس اشۋ، باقىلاۋ - تەكسەرۋ، تەكسەرۋ، باعالاۋ اسىرە كوپ، اسىرە ءجيى بولۋ ماسەلەسىنە شوعىرلاندىرىپ، ءبىر - بىردەن شىنايى يگەرۋ، رەتتەۋ - تۇزەتۋ“ تالاپ ەتىلدى. ءبىز تەك ءاربىر ارناۋلى رەتتەۋ - وڭاۋدىڭ كىرىسۋ ءتۇيىنىن ءدال تاۋىپ، نىسانا مەن مىندەتتەردى تۇراقتاندىرىپ، جاۋاپكەرشىلىك نەگىزگى تۇلعاسىن، ىلگەرىلەۋ ۋاقىت شەگىن جانە قىزمەت شاراسىن ايقىنداپ، تياناقتاندىرۋدى تارماق، تۇرلەر بويىنشا ىلگەرىلەتەتىن بولساق، نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنىڭ ساپاسىنا شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، وزىنە توڭكەرىس جاساۋدىڭ ناقتى ونىمدىلىگىن جوعارىلاتا الامىز.

  ءبىر ماركستىك ساياسي پارتيا العاباسارلىعى مەن كىرشىكسىزدىگىن ساقتاپ، وسكەلەڭ بورىشىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن، ءسوز جوق، وزىندە ورىن تەپكەن ماسەلەلەردى قاي - قاشان دا بوساڭسىماي شەشىپ، ءداۋىردىڭ، امالياتتىڭ، حالىقتىڭ تالابىنا باستان - اياق ىلەسىپ، وزىنە توڭكەرىس جاساۋعا باتىلدىق ەتۋ رۋحى ارقىلى ءوزىن سومداۋى جانە شىڭداۋى كەرەك. اۋەلگى ماقسات پەن بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، پارتيانىڭ وزىنە توڭكەرىس جاساۋىن ىلگەرىلەتسەك، ءبىز، ءسوز جوق، ۇزدىكسىز پارتيانىڭ يدەياسىن كىرشىكسىزدەندىرىپ، پارتيانىڭ ۇيىمىن كىرشىكسىزدەندىرىپ، پارتيانىڭ ستيلىن كىرشىكسىزدەندىرىپ، پارتيانىڭ تۇلعاسىن كىرشىكسىزدەندىرىپ، پارتيانىڭ حالىققا باسشىلىق ەتىپ جۇرگىزگەن ۇلى قوعامدىق توڭكەرىسىن ىلگەرىلەتۋ بارىسىندا جاڭا دا اناعۇرلىم زور كەرەمەتتەردى جاراتا الامىز.

  (2019 - جىلى 7 - ايدىڭ 25 - كۇنگى «حالىق گازەتىنەن» الىندى)

جاۋاپتى رەداكتور: نۇربولات قابىل