يڭىساي ءمالى قىستاعىندا ۇلتتار ىنتىماعى گۇلى شەشەك اتتى

□ باي اۋداندىق حالىق ۇكىمەتى كەڭسەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ ورىنباسار شۋجيى، ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ابىلاجان مامەت

  مەن قازىر باي اۋدانى سايرام قالاشىعى يڭىساي ءمالى قىستاعىندا ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ بويىنشا قىستاقتا تۇرۋ قىزمەتىن ورىستەتۋدەمىن. ءبىزدىڭ يڭىساي ءمالى قىستاعىمىز از ۇلتتار مەن حانزۋ ۇلتى ارالاس قونىستانعان جاڭا قىستاق، بۇكىل قىستاقتا جالپى 201 وتباسىندا 810 ادام بار، مۇنىڭ ىشىندە حانزۋ ۇلتىنان 13 وتباسى، 35 ادام بار. سوڭعى جىلداردان بەرى كوپشىلىك تۇرمىستا ءبىر - بىرىنە كوڭىل بولسە، وندىرىستە ءوزارا كومەكتەسىپ كەلدى، جايشىلىقتا ءوزارا بارىس - كەلىسپەن، دامدەس - تۇزداس بولىپ ۇزدىكسىز ارالاسىپ، توعىسىپ، ىشتەسىپ، قويۋ دوستىق ورناتتى. كوپشىلىكتىڭ بارلىعى: ”ءبىز قازىر اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسۋدامىز“ دەسەدى.

  مەن كوپشىلىككە قىستاعىمىزدىڭ ”ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى“ تۋرالى حيكاياسىن ايتىپ بەرەيىن.

  لاۋشۋدىڭ اتى - ءجونى شۋ يبين، سىچۋان ولكەسى ۋشىڭ اۋدانىنىڭ ادامى، يڭىساي ءمالى قىستاعىنا ەڭ ەرتە كەلىپ قونىستانعان حانزۋ قىستاق تۇرعىنى. وتكەن عاسىردىڭ 60 - جىلدارىندا، ول جالعىز ءوزى ىشكى ولكەدەن شينجياڭعا كەلىپتى، تۋىس - تۋعانى جوق، تۇرمىستا قينالىپتى. ءبىر كۇنى ول سايرام گۇڭشىسىنىڭ ەمحاناسىنا اۋىلداسىنىڭ كوڭىلىن سۇراي بارعاندا، ءوزىنىڭ قازىرگە دەيىن باسپاناسى جوق ەكەندىگىن ايتادى. ءوزى جايشا ايتقانىمەن، بۇل ءىس ەستىگەن ادامنىڭ كوڭىلىندە قالادى. سول كەزدە ەمحانادا اۋرۋ كورسەتىپ وتىرعان يڭىساي ءمالى قىستاعىنىڭ ساقا ياچەيكا شۋجيى وعان: ”جولداس، ەگەر قومسىنباساڭىز، ءبىزدىڭ قىستاققا كەلىپ قونىستانىڭىز، كوپشىلىكتىڭ بارلىعى سىزگە قارايلاسادى“ دەيدى. وسىلايشا لاۋشۋ يڭىساي ءمالى قىستاعىندا تۇرىپ قالادى، قىستاقتىڭ وعان ورنالاستىرعان مىندەتى كوكونىس ەگۋ ەدى. اۋىلداستار سول كەزدە كوكونىس ەگۋدى جاقسى بىلمەۋشى ەدى، لاۋشۋ كوكونىس ەگۋدىڭ مايتالمانى، ول ەككەن كاپۋستا تەگەنەدەي ۇلكەن بولىپ ءوستى، كىمنىڭ ءۇيى كوكونىس ەگۋدەن قينالىپ جاتسا، ول ءبىر - ەكەۋىن ۇسىنۋشى ەدى. قىستاقتا ءار رەت ۇن، ماي بولگەندە دە لاۋشۋعا توتەنشە كوڭىل بولەتىن، اۋىلداستار لاۋشۋعا ەگىنشىلىك تىڭايتقىشىن دا تەگىن بەرەدى، بۇنىڭ ءبارىن لاۋشۋ ەسىندە بەرىك ساقتايدى. لاۋشۋ: كوپشىلىك ماعان وسىنداي جاقسى قارايلاسىپ كەلدى، ولارعا كوكونىس ەگۋ تەحنيكاسىن ۇيرەتۋىم كەرەك، - دەيدى. ول كوكونىس ەگۋ تەحنيگى بولىپ، اۋىلداستاردىڭ كوكونىس ەگۋىنە جەتەكشىلىك ەتتى. ۋاقىت ۇزارا كەلە، كىمنىڭ ۇيىندە قايشىلىق تۋىلا قالسا، كورشى - قولاڭدار اراسىندا جاڭجال شىقسا، جاراستىرۋىن ءوتىنىپ ونى ىزدەپ كەلەتىن بولدى، ويلارىندا تۇيىنشەك بولا قالسا دا، وعان كەلىپ اقتاراتىن بولدى. وسىلايشا، لاۋشۋ يڭىساي ءمالى قىستاعىنا تامىر تارتىپ، وسىندا ءتۇتىن تۇتەتىپ، بالالى - شاعالى بولدى. قازىر ونىڭ ۇل - قىزدارىنىڭ بارلىعى اۋدان قالاشىعىندا جانە سىرت جەرلەردە قىزمەت ىستەۋدە، ءبىراق، ول اۋەلگىسىندەي جۇبايىمەن بىرگە وسىندا تۇرىپ قالدى، ول اۋىلداستارمەن بىرگە بولسا جايلى سەزىنەتىندىگىن ايتتى.

  قىستاق تۇرعىنى ”نۇردۇن“ ناعىندا ۇيعۇر ەمەس، ونىڭ شىن ەسىمى لۋ شۋاڭچىڭ، يڭىساي ءمالى قىستاعىنا قونىستانعانىنا بىرنەشە جىل عانا بولدى، ءبىراق ول ۇيعۇرشانى جەتىك ۇيرەنىپ الدى، ىقىلاستى، جۇرتقا كومەكتەسكىش بولدى. ونىڭ فاميلياسى لۋ بولعاندىقتان، اۋىلداستار وعان ”نۇردۇن“ دەگەن ۇيعۇرشا ات قويىپ بەردى. كوپشىلىكتىڭ بارلىعى: ”نۇردۇننىڭ كولىگى كادەمىزگە جارادى“ دەسەدى.

  اسىلىندە، لۋ شۋاڭچىڭ شاعىن تۇرپاتتى جۇك اۆتوكولىگىمەن كىرەگە جۇرەتىن، كوپشىلىك ونى زات تاسۋعا ۇنەمى ىزدەپ كەلەدى، ول اقشا تاپقاندا اۋىلداستارىن ۇمىتقانى جوق، كىمنىڭ ۇيىنە اۋدان قالاشىعىنان ۇساق - تۇيەك زات اكەلۋگە تۋرا كەلسە، ول ەجەلدەن اقى المايتىن، ۇنەمى:”ءبارىمىز اۋىلداسپىز، اقشا بەرگەنى نەسى!“ دەيدى. 2018 - جىلى قىستاق تۇرعىنى اينۇر ءىلياستىڭ ءۇيىنىڭ اۋلاسىنا سەمەنت جاتقىزۋ كەرەك بولادى، ءبىراق ۇيدە دايىن اقشا دا، ەڭبەككۇش تە جوق، قايتۋ كەرەك؟ كورشىلەردىڭ بىرەۋى اينۇرعا: ”نۇردۇندى ىزدەپ كور، ول، ءسوزسىز، ساعان كومەكتەسەدى“ دەپ اقىل كورسەتەدى، اينۇر لۋ شۋاڭچىڭدى ىزدەپ بارعاندا، ول ءلام دەمەستەن اينۇردىڭ قۇم مەن سەمەنت تاسۋىنا كومەكتەسەدى ءارى: ”اقشا قاي ۋاقىتتا دايىن بولسا، سول ۋاقىتتا بەرسەڭ بولدى“ دەيدى.

  بيىل 4 - ايدىڭ ءبىر كۇنى كەشتە، قاتتى داۋىلدان اعاشتار مايىسىپ قالادى. وتباسىلارىن ارالاپ جاعداي ۇعىسىپ جۇرگەن قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ابىلا ءىلياسقا ايەلىنەن: ”ياڭ چيليۋدىڭ ءۇيىنىڭ ەگىستىگىنە ءورت كەتىپتى، كوپشىلىككە ءورتتى ءسوندىرۋدى دەرەۋ ۇقتىر!“ دەگەن تەلەفون كەلەدى. ابىلا قۇرال - جابدىعىن الىپ بارادى، پارتيا مۇشەسى ازەز مامەت بارادى، اۋىلداستار دا جەتىپ بارادى... ءورت جەلدىڭ كۇشىمەن بىرەسە شىعىستان، بىرەسە باتىستان ۇدەيدى، ءبىراق جۇرت بۇدان قورىقپايدى، بىرەۋى كۇرەكتەپ توپىراق سالسا، بىرەۋ شەلەكتەپ سۋ شاشىپ، ورتپەن قيان - كەسكى كۇرەس جاسايدى، بىرەۋدىڭ قولى كۇيسە، بىرەۋدىڭ قاسىن ءورت شالادى. 10 مينۋت وتەدى، 20 مينۋت وتەدى ... ءورت اقىرى سوندىرىلەدى. وقيعادان كەيىن ياڭ چيليۋ: ”اۋىلداستاردىڭ كومەگىنىڭ ارقاسى، مۇنداي كۇشتى بوراندا وت ۇشقىنى تۇرعىندار رايونىنا تۇسسە، سوڭعى زاردابىن ويلاۋ قيىن ەدى...“ دەيدى.

  يڭىساي ءمالى قىستاعىندا تۋىلعان ۇلتتار ىنتىماعى حيكايالارى ءالى كوپ. يڭىساي ءمالى قىستاعىنىڭ ۇلتتار ىنتىماعى گۇلى، ءسوز جوق، ونان ارى كوز تارتىپ، قۇلپىرا شەشەك اتا بەرەدى!

جاۋاپتى رەداكتور: سايراش تۇرارجان