بيڭتۋان رەفورما جاساۋدىڭ، دامۋدىڭ تىڭ سيمفونياسىن اسقاقتاتتى

  شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانى تىڭ يگەرۋ مەن ورنىقتىلىقتى ساقتاپ، شەكارانى قورعاۋدىڭ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ قاتىناسىن عىلمي ءبىر جايلى ەتىپ، ءتۇبىرلى، نەگىزدىك، ۇزاق ۋاقىتقا ساياتىن ماسەلەلەرگە كۇش سالۋى كەرەك.

  − شي جينپيڭ

  5 - ايدىڭ 30 - كۇنى قاشقار، حوتان قاتارلى جەرلەردەن كەلگەن جاستار الار جيەلييا شينجياڭ شينيۋە جىبەك جولى شەكتى جاۋاپكەرلىك سەرىكتەستىگىنىڭ ءوندىرىس سەحىندا جۇمىس ىستەۋدە. كەزەكتە بۇل سەرىكتەستىك قاشقار، حوتان قاتارلى جەرلەردەن 2200دەن استام ارتىق ەڭبەككۇشتى جۇمىستاندىرىپ، ارحيۆ تۇرعىزىپ، كارتچكالاندىرىلعان 112 كەدەي وتباسىن كەدەيلىكتەن قۇتىلدىردى. سۋرەتتى ۋاڭ جىچيڭ تۇسىرگەن

  ءتىلىشىمىز جاڭ شياۋيان

  ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى 2 - رەتكى اڭگىمە ماجىلىسىندە پارتيا ورتالىق كوميتەتى بيڭتۋاننىڭ جان - جاقتى دامۋىنا باعدار نۇسقادى − شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانى تىڭ يگەرۋ مەن ورنىقتىلىقتى ساقتاپ، شەكارانى قورعاۋدىڭ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ قاتىناسىن عىلمي ءبىر جايلى ەتىپ، ءتۇبىرلى، نەگىزدىك، ۇزاق ۋاقىتقا ساياتىن ماسەلەلەرگە كۇش سالۋى كەرەك.

  5 جىلدان بەرى، بيڭتۋان شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسى مەن بيڭتۋاننىڭ ورنىن تۇراقتاندىرۋ تالابىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، شينجياڭ قىزمەتىنىڭ جالپى نىساناسىنا نىق قادام تاستادى: وسى 5 جىلدا بيڭتۋان تۇراقتانعان جاڭا ورنىنا ساي، ورنىقتىلىقتى ساقتاۋ، شەكارانى قورعاۋ جاعىندا ماڭىزدى رول اتقاردى؛ وسى 5 جىلدا بيڭتۋان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ تالابىنا ساي، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتىپ، ”تەز ىلگەرىلەتۋ“ كنوپكاسىن باستى؛ وسى 5 جىلدا وڭتۇستىك شينجياڭداعى شى، تۋاندار قارىشتاپ دامىپ، ءار ۇلتتىڭ ارالاسۋى، ىشتەسۋى، توعىسۋى ونان ارى تەرەڭدەپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىن جان - جاقتى توعىستى.

”وتاننىڭ قورعاۋشىسى بولامىن“

  5 - ايدىڭ 10 - كۇنى كىسى اياعى سيرەك جۇڭگو - قازاقستان شەكاراسىندا ما جۇن - ۋ 20 نەشە مەتر بيىك شارلاۋ مۇناراسىنا شىعىپ، ءار كۇنگى شارلاۋ مىندەتىن باستادى، كوز الدىندا شەكارانى ءبولىپ تىپ - تىنىش وزەن اعىپ جاتىر... بيڭتۋان 10 - شىسىنىڭ 185 - تۋانىندا ول ايەلى ەكەۋى اسا ماشاقاتتى شارت - جاعدايدا، 30 نەشە جىل بويى 20 كيلومەتردەن استاتىن شەكارا سىزىعىن بويلاپ شارلاۋ جۇرگىزدى، ورماندى قورعادى. قازىرگە دەيىن شەكارانى قورعاۋ بەكىمىنەن اينىعان جوق. ويتكەنى ول باس شۋجي شي جينپيڭگە − ”ءومىر بويى ءبىر ءىستى ىستەپ وتەمىن، وتانىمنىڭ قورعاۋشىسى بولامىن!“ دەپ مالىمەت بەرگەن - دى.

  شينجياڭدا تىڭ يگەرىپ، شەكارانى قورعاۋ بورىشىن ارقالاعان شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانىن ۇيىمداستىرىپ قۇرۋ − پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ەل باسقارىپ، ەلدى الاڭسىز ەتۋدەگى ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋى، شەكارانى جونگە سالۋدى كۇشەيتۋدەگى ماڭىزدى جالپى جوبا. جاڭا جاعدايدا بيڭتۋان قىزمەتىن تەك قانا كۇشەيتۋ كەرەك، استە بوساڭسىتۋعا بولمايدى، بيڭتۋاندى شەكارانى تىنىشتاندىرۋدىڭ ورنىقتىرعىشىنا، ءار ۇلت جۇرتشىلىعىن ۇيىستىراتىن الىپ دومنا پەشكە، وزىق وندىرگىش كۇش پەن وزىق مادەنيەتتەن ۇلگى كورسەتەتىن رايونعا اينالدىرۋ كەرەك.

  تالاي جىلداردان بەرى بيڭتۋاندىقتار ورنىقتىلىقتى ساقتاپ، شەكارا قورعاۋدى نەگىزى ەتىپ، ”وتان ءۇشىن قاراۋىلدا تۇرۋدى“ ءوزىنىڭ قاسيەتتى مىندەت - بورىشى ساناپ، شەكارانى كۇزەتۋ كۇش - قۋاتىن تاسقىنداتتى. ۇزدىك حالىق جاساعى قوسىنىن كۇش سالا قۇرىپ، ارميا، ساقشى، بيڭتۋان، حالىقتىڭ شەكارانى كۇزەتۋ مەحانيزمىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، بىرلەسىپ قىزمەت اتقارۋدى كۇشەيتىپ، وتانىمىزدىڭ باتىس سولتۇستىك شەكاراسىنىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتتى.

رەفورمانى تەرەڭدەتۋدىڭ تولقىنى كوتەرىلدى

  جاز باسىندا بيڭتۋاننىڭ تۋان - الاڭ، ليان - دۇيلەرىنە بارعانىمىزدا جاڭا لەپ مەن مۇندالادى: اۋىل شارۋاشىلىق ءوندىرىس قۇرال - جابدىقتارىن ساتىپ الۋ - قامداۋ سياقتى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ”بەس ءبىر تۇتاستى“ كۇشىنەن قالدىردى، بارلىق ادامدا دەربەس شارۋاشىلىق اتىزى بار بولدى − رەفورما جۇمىسشى - قىزمەتشىلەردىڭ يدەياسىنىڭ اناعۇرلىم جاندى، اۋىل شارۋاشىلىق ءوندىرىسىنىڭ اناعۇرلىم ىرىقتى بولۋىنا مۇمكىندىك جاسادى؛ كادر سالاۋاتىن كۇشىنەن قالدىردى، ليان - دۇيدىڭ ”ەكى كوميتەتىن“ بەلەت تاستاپ سايلادى − ليان - دۇيدى باسقارۋ اناعۇرلىم دەموكراتيالى بولىپ، ”ەكى كوميتەت“ القاسىنىڭ قىزمەت وتەۋ تانىمى اناعۇرلىم كۇشەيدى... بۇل بيڭتۋاننىڭ رەفورمانى جەدەلدەتۋىنىڭ شاعىن كورىنىسى ەدى.

  ”نەنى ەگۋدە بۇرىن ليان - دۇيدىڭ ايتقانى ەسەپ بولاتىن، قازىر ءبىزدىڭ ايتقانىمىز ەسەپ. ليان - دۇيدىڭ’ ەكى كوميتەت ‘ القاسى مۇشەلەرى بىزگە قاربالاس قىزمەت وتەيدى. بىلتىر وتباسىمىزدىڭ كىرىسى 100 نەشە مىڭ يۋانعا جەتتى، بيىل ءبىز ماقتا ەگۋ اۋماعىن كەڭەيتىپ، مولشەرىن، ورنىن تۇراقتاندىراتىن تۇقىم سەپكىشتەن ءبىر داناسىن ارناۋلى ساتىپ الدىق، بيىل كىرىسىمىزدىڭ ءتىپتى دە ارتا ءتۇسۋىن تىلەيمىز!“، - دەيدى بيڭتۋان 6 - شىسى كوممۋنيستىك جاس−تار وداعى ەگىس الاڭى 4 - ليانىنىڭ قىزمەتشىسى شۇي ۋانشيۋ قۋانىشتى بەينەدە.

  ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى 2 - رەتكى اڭگىمە ماجىلىسىنەن بەرى اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن جانە پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بيڭتۋان رەفورماسىن ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى شەشىمدەرىن، ورنالاستىرۋلارىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، بيڭتۋاننىڭ دامۋى − شينجياڭنىڭ دامۋى، بيڭتۋاننىڭ زورايۋى − شينجياڭنىڭ زورايۋى دەگەنگە تاباندى بولىپ، بيڭتۋاننىڭ رەفورماسىن، دامۋىن بار كۇشپەن قولدادى.

  5 جىلدان بەرى بيڭتۋانداعى قالىڭ كادرلار مەن بۇقارا ۇدەرە العا تارتىپ، ءتۇرلى رەفورمادا دالمە - ءدال كۇش سالىپ، كوپ تۇيىندەردە ناتيجە جاراتىپ، تەرەڭدەي ىلگەرىلەتىپ، تۋان - الاڭداعى جۇمىسشى - قىزمەتشىلەر رەفورمانىڭ پايداسىنان يگىلىكتەندى.

  پارتيانىڭ ۇيتقىلىق باسشىلىق ورنىن اناعۇرلىم كۇشەيتىپ، بيڭتۋان پارتكومىنىڭ باسشىلىق ۇيتقىلىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىردى؛ ”اكىمشىلىك“ فۋنكتسياسىن كەمەلدەندىرىپ جانە وعان بۇرىلىس جاساپ، بيڭتۋاننىڭ اكىمشىلىك فۋنكتسياسىن جانە اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ ۇقىعىن تياناقتاندىرىپ، قازىنالىق باسقارۋ ءتۇزىلىس رەفورماسىن جەدەل ىلگەرىلەتتى؛ نەگىزگى ساتى كۇشتەرىنىڭ شەشۋشى ساتتە تابىلۋىنا، كادەگە جاراۋىنا، ويداعىداي ءىس تىندىرۋىنا كەپىلدىك ەتتى؛ ”كاسىپورىن“نىڭ بازارداعى تۇلعالىق ورنىن تۇراقتاندىرىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال - مۇلىك، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىنان قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزدى؛ تۋان - الاڭداردىڭ كەشەندى سايكەستى رەفورماسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتتى... ءتۇيىندى سالالارداعى جانە شەشۋشى بۋىندارداعى رەفورمانى قامال الۋ ءتۇيىنى ەتىپ، پارتيانىڭ باسشىلىعىن جاپپاي كۇشەيتىپ، ”ساياسي“ تانىمى قالىپتاسىپ، ”بيڭتۋان“نىڭ قابىلەتى قايتا سومدالىپ، ”كاسىپورىن“نىڭ بازارداعى تۇلعالىق ورنى تۇراقتانىپ، بيڭتۋان رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدە ۇزدىكسىز جاڭا ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى.

تىڭ يگەرگەن قالالاردىڭ ومىرشەڭدىك كۇشى تاسقىندادى

  5 - ايدىڭ 19 - كۇنى اۋىل شارۋاشىلىق بانكەسى بيڭتۋان بولىمشە بانكەسىندەگى بىرنەشە قىزمەتكەر وتىرعان ۇشاق بيڭتۋان 3 - شىسىنىڭ تۇمسىق قالاسىنىڭ تاڭۋاڭچىڭ اۋەجايىنا قوندى. وسى بيڭتۋان باسقاراتىن قالا وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ۇشاق قاتىناۋدى جۇزەگە اسىرعان بولاتىن.

  بيىل كوكتەم مەرەكەسىنەن كەيىن، ۇزاققا سوزىلعان گۋدوكپەن بىرگە، قۇلجادان حوتانعا باراتىن 9718 K رەتكى پويەز باياۋ جىلجىپ كۇنيۇي ۆوكزالىنا كىردى. وسى ۇزاققا سوزىلعان گۋدوك بيڭتۋان 14 - شىسى كۇنيۇي قالاسى سىندى وڭتۇستىك شينجياڭداعى بيڭتۋان قالاسىنا پويەز قاتىناعانىنان دەرەك بەرەتىن ەدى.

  وڭتۇستىك شينجياڭداعى شى، تۋانداردىڭ دامۋىن، زورايۋىن جەدەلدەتۋ ماڭىزدى مىندەت، بۇگىنگى تاڭدا جاڭا ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدى.

  جۋىق جىلداردان بەرى بيڭتۋان 3 - شىسى ساۋحۋ كاسىپ باقشاسىنىڭ 2 ميلليون ۇرشىقتىق توقىما سەحى قاتارلى ماڭىزدى نىسان قۇرىلىسى تەز قارقىنمەن ىلگەرىلەدى، بيڭتۋان وڭتۇستىك شينجياڭداعى شى، تۋانداردىڭ كاسىپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، كاسىپتىڭ جۇمىستانۋدى جەبەۋ جاعىنداعى ماڭىزدى رولىن تولىق ساۋلەلەندىردى. 2018 - جىلى بيڭتۋان وڭتۇستىك شينجياڭداعى شى، تۋاندار تۇتاس جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ مىندەتىن اسىرا ورىندادى، تۇتاس جىلدا 672 نىسان ەنگىزىپ، تياناقتانعان قارجى 37 ميلليارد يۋاننان استى؛ وڭتۇستىك شينجياڭداعى شى، تۋاندارداعى ءتۇرلى باقشا رايونىنا كىرگەن كاسىپورىن 297گە جەتىپ، 37 مىڭ 600 ادامدى جۇمىستانۋعا باۋرادى.

  2018 - جىلى بيڭتۋان پارتكومى پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ ماڭىزدى شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، وڭتۇستىك شينجياڭداعى شى، تۋاندار كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ نەگىزگى شايقاس مايدانى رەتىندە، شارالاردى دالمە - ءدال اتقارۋدا ناقتى شارا قولدانىپ، دالمە - ءدال ىلگەرلەتۋگە كۇش سالىپ، دالمە - ءدال تياناقتاندىرۋدىڭ ناقتى ءونىمدىلىگىن كورىپ، %70تەن استام كەدەيدى كەدەيلىكتەن ارىلتتى. كاسىپتەردىڭ دامۋىنا، ساياساتتىڭ تياناقتانۋىنا، حالىق تۇرمىسىنىڭ جاقسارۋىنا ىلەسە، بيڭتۋانداعى قىزمەتكەرلەردىڭ، بۇقارانىڭ تابىس سەزىمى، باقىت سەزىمى، حاۋىپسىزدىك سەزىمى كورنەكتى كۇشەيدى.بۇگىنگى تاڭدا ارال، تۇمسىق، كۇنيۇي قاتارلى تىڭ يگەرۋدەن بوي كوتەرگەن قالالار جارقىراعان مەرۋەتتەي كوز تارتىپ، وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ بايتاق دالاسىندا ەكونوميكانىڭ ارتۋىن جەبەۋ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدى ىلگەرىلەتۋ سياقتى جاقتاردا بەلسەندى رول اتقارىپ وتىر.

جاۋاپتى رەداكتور: سايراش تۇرارجان