قۋانىشتى ىستەردى ساياجايدان، كورىكتى اۋىل - قىستاقتى جوكىننەن كورەسىز

  − بۇراتالا قالاسى بىلىنحارمودون اۋىلى جوكىن قىستاعىندا تۇيىندە تۇرىپ تەكسەرۋ - زەرتتەۋ مالىمەتى

  گازەتىمىزدىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى تىلشىلەرى يىن شياۋجۇن، ۋاڭ لەي، تاڭ يۇڭ، لۇي ي - حان

  5 - ايدىڭ 19 - كۇنى كەشتە ءتىلشى بۇراتالا قالاسى بىلىنحارمودون اۋىلى جوكىن قىستاعىنا كەلدى، قاز - قاتار سالىنعان قىزىل توبەلى، سارى تامدى 2 قاباتتىق ساياجايلاردى كەشكى شاپاق نۇرلاندىرىپ تۇر، ۇرگەن ءيتتىڭ داۋىسى باسىلعان سوڭ، ءتىپتى دە تىنىشتىققا شومدى.

  جوكىن قىستاعىن بۇراتالا موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ ”شولپان قىستاعى“ دەپ ايتۋعا بولادى، تۇتاس وبلىستا ەشكىم ونىڭ الدىنا شىعا المايدى: 2 رەت ”مەملەكەتتىك وركەنيەتتى قىستاق“ بولىپ باعالانعان، تۇرعىن ءۇي جانە قالا، اۋىل قۇرىلىسى مينيسترلىگىنىڭ 4 - توپتاعى كورىكتى، قونىستانۋعا جايلى قىستاقتاردان ۇلگى كورسەتۋ تىزىمدىگىنە تاڭدالعان. 2018 - جىلى شارۋالاردىڭ جان باسىندىق تازا كىرىسى 24 مىڭ 705 يۋانعا جەتكەن.

  وركەنيەتتى، ورتاسى قونىستانۋعا جايلى، باي جوكىن قىستاعىنىڭ تۇرعىندارى قالاداعى ادامداردىڭ تۇرمىسىنا قىزىقپايدى.

  ساياجايلار قىستاقتا بوي كوتەردى

  ءار كۇنى تاڭ سارىدە، قىستاق تۇرعىنى ويىنبىلىك قاربالاستىققا تۇسەدى، ول ءوزىنىڭ ساياجايىن رەپ - رەتتى تازالاپ قويادى.

  بۇل كولەمى 230 شارشى مەترلىك 2 قاباتتى شاعىن قۇرىلىس، ءۇيدىڭ ىشىنە كۇن نۇرى تولىق تۇسەدى، اشەكەيلەنۋى دە وزگەشە، وسى زامانعى جابدىقتاردىڭ بارلىعى تولىق.

  ءۇيىنىڭ جانعا جايلىلىعىن سوزگە العاندا ويىنبىلىك قۋانىپ كەتەدى. ول اس ۇيدە جۇرگەندى ەڭ ۇناتادى، تاپ - تازا وشاق باسى، كوكونىس جۋاتىن ناۋاشىق، ءتۇتىن سورعىش، ت. ب ونىڭ كۇندەلىكتى تاعام دايىنداۋىنا وزگەشە ءلاززات سيلادى.

  ”2012 - جىلى قىستاق جەردى رەتتەپ بىرىكتىرەدى، قىستاق تۇرعىندارى وزدىكتەرىنەن ماقتا ەگۋ سەلبەستىك كووپەراتيۆىن قۇردى، وسى بىرنەشە جىلدا كوپشىلىكتىڭ ەگىن ەگۋدەن تاپقان كىرىسى بارعان سايىن مولايدى. 2 جىلدىڭ الدىندا، قىستاق تاعى جوبالاۋ جوباسىن بىرلىككە كەلتىرىپ، كوپشىلىكتى ساياجاي سالۋعا شابىتتاندىردى، مەن العاش توپتا تىزىمدەلدىم“، - دەدى ويىنبىلىك تانىستىرىپ.

  ويىنبىلىك سياقتى جوكىن قىستاعىندا ساياجاي تۇرمىسىنىڭ قىزىعىن كورگەن تاعى 22 وتباسى بار. 2018 - جىلى 6 - ايدا ولاردىڭ تۇرعىن ۇيلەرىنىڭ دارەجەسى جوعارىلاپ، جاڭالاندى.

  قىستاقتىڭ ءبىر تۇتاس جوباسى بويىنشا، ءارقايسى ساياجايعا 1.3 مۋ تۇرعىن ۇيلىك جەر بەرىلدى، الايدا ەسىك الدىنداعى اۋلانى ءاربىر وتباسى ءوز الدىنا جەكە سالمادى، قايتا قىستاق ءبىر تۇتاس سالدى.

  ساياجاي سالۋدىڭ تىزگىنىن ۇستاۋشى − بىلىنحارمودون اۋىلىنىڭ ورىنباسار باستىعى سۇن چۇنشىڭ بولاشاقتى ويلاي وتىرىپ وسىلاي ىستەگەن.

  سۇن چۇنشىڭ جوكىن قىستاعىنىڭ ءتول تۋماسى، وسى 2 كۇندە ول قۇرىلىس اترەتىن باستاپ ءبىر ساياجايدىڭ الدىنداعى بوس جەرگە شامگۇل كولشىگىن سالۋمەن قاربالاس. ”ءبىز قازىر كولەمى 14 مۋلىق شامگۇل كورىنىس بەلدەۋىن سالىپ جاتىرمىز، سۋ سىڭبەيتىن ەتىپ ءبىر جايلى ەتىلگەن شامگۇل كولشىگى 3 كۇننەن سوڭ بىتەدى، 2 ايدان كەيىن شامگۇل ءوسىپ شىعادى. سول كەزدە ساياجاي مەن شامگۇل ءبىر - بىرىنە كورىك قوسىپ، قىستاقتىڭ كەلبەتىن اسىرىپ قانا قالماستان، ساياحاتشىلاردى سەيىلدەۋگە باۋرايدى“، - دەدى سۇن چۇنشىڭ.

  ”قىستاق تۇرعىندارى ساياجايعا كوشىپ كىرگەنىمەن، باسىم كوپ وتباسىنىڭ 2 - قاباتتاعى جاتىن بولمەلەرى نەگىزىنەن بوس تۇرادى. ەگەر قىستاقتا كورىنىس بەلدەۋى بولسا، قىستاق تۇرعىندارى ساياجايدى حالىقتىق تۇسەلحانا ەتىپ وزگەرتىپ، شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشىپ، قىستاقتىڭ ساياحات كاسىبىن اشۋعا بولادى“. سۇن چۇنشىڭ سامال جەل ەسكەن جازعى تۇندە، ساياجايدىڭ اشىق بالكونىنەن جۇلدىزعا كوز جىبەرىپ، ايعا قاراپ، شامگۇل تاماشالاعان كوڭىلدى ىستەردىڭ قىستاق تۇرعىندارىنا مول كىرىس كىرگىزەتىندىگىنە سەنەدى.

  قىستاقتى جاڭالاۋ ەشقاشان دا توقتامادى

  جوكىن قىستاعىن جاڭالاۋ ەشقاشان توقتاپ كورمەدى.

  جوكىن قىستاعى قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ زەينەتكە شىققان بۇرىنعى مەڭگەرۋشىسى لي جيا وتكەندى ەسكە السا، ەڭ تابىسقا جەتكەن ءىسى 1986 - جىلى جوكىن قىستاعىن ۇيىمداستىرىپ كوشىرگەنى ەكەن.

  ”كوشۋدەن بۇرىن قىستاقتىڭ بارلىعى سوقپا تام ۇيلەر، قونىس ورتاسى وتە ناشار بولاتىن“، - دەدى لي جيا تانىستىرىپ، قىستاقتىڭ بەت - بەينەسىن جاڭالاۋ ءۇشىن، ول قىستاق تۇرعىندارىن باستاپ، قىستاققا تاياۋ جەردەگى سورتاڭ جەردەن 470 مۋلىق ورىن تاڭداپ، قىستاقتى تۇتاستاي كوشىرەدى، جاڭا قىستاق تۇرعىندار اۋماعى مەن باعىمشىلىق اۋماعىن ايىرىپ، قونىستانۋ ورتاسىن تازارتۋعا نەگىز قالادى.

  1996 - جىلى لي جيا قىستاق تۇرعىندارىن باستاپ قىستاق جولىن، ورمان بەلدەۋىن، اۋلانى، ۇيلەردىڭ ۇلگىسىن ءبىر تۇتاس جوبالاپ، تاس كەرپىش پەن اعاشتان ءۇي سالدى. قىستاقتاعى بىرنەشە نەگىزگى جولدى قاتايتتى ءارى جولدىڭ اتىن نە دەپ قويۋ جونىندە قىستاق تۇرعىندارىنان اقىل - كەڭەس سۇرادى. سونىمەن تۋانجيە جولى، يۇييىڭ جولى، جينگۋاڭ جولى، جيانگۇڭ جولى... دەپ قويىلعان جولدىڭ اتتارى قازىرگە دەيىن پايدالانىلىپ كەلەدى.

  2006 - جىلى جوكىن قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ سول كەزدەگى شۋجيى شياۋ مىڭبيڭ قارجى تاۋىپ، جولدىڭ بارلىعىن قايتادان اسفالتتاندىرىپ جوندەدى ءارى ەلەكتر جەتكىزۋ، حابارلاسۋ، سىمدى تەلەۆيزوردىڭ سىمى سياقتى اشىق سىمداردى جەرگە كومىپ، ورمەكشىنىڭ تورىنداي شىم - شىتىرىق سىمداردى جوعالتىپ، قىستاقتىڭ كەلبەتىن ءتىپتى دە كورىكتەندىردى.

  2012 - جىلى جوكىن قىستاعى اۆتونوميالى رايون جاعىنان كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرۋدى تۇيىندە سىناق ەتەتىن قىستاق بولىپ بەلگىلەندى، سول كەزدە قىستاق پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيلىك مىندەتىن اتقارعان سۇن چۇنشىڭ نىسان قارجىسىن بەلسەنە توپتاپ، قىستاق مادەنيەت ءۇيىن سالدى، سونىمەن قاتار قىستاقتىڭ قۇبىر سۋ جەلىسىنىڭ، جاسىلداندىرۋ بەلدەۋىنىڭ، جول شىراقتارىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ وزگەرتتى.

  2017 - جىلى ”كورىكتى اۋىل - قىستاق“ قۇرىلىسىنىڭ شىعىس جەلىنىڭ ارقاسىندا قىستاق دارەجەلى قارتتارعا كۇندىز قارايلاسۋ ورتالىعى مەن بالاباقشا ىركەس - تىركەس سالىنىپ، قىستاقتىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى مەن قىزمەت وتەۋ يقۋاتى ۇزدىكسىز كەمەلدەندى.

  وي جەلىسى وزگەرتۋ بارىسىندا اشىلدى

  جوكىن قىستاعىنداعى ءار رەتكى جاڭالاۋ قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس ءتاسىلىن وزگەرتۋمەن بىرگە، وي جەلسىن دە جاڭالادى.

  2017 - جىلى بۇراتالا وبلىسى قاتەرلى، كونە ۇيلەردى شاعۋ قىزمەتىن اتقاردى، سۇن چۇنشىڭ جوكىن قىستاعىنىڭ تۇرعىن ۇيلىك جەرىنىڭ بوس قالۋ سالىستىرماسى ءبىرشاما جوعارى بولۋداي ءىس جۇزىندىگى نەگىزىندە قىستاق تۇرعىندارىن قايتا - قايتا اقىلداسۋعا ۇيىمداستىرىپ، مىناداي ورتاق تانىمعا كەلەدى: ءسوز جوق، ۇزاق بولاشاققا تابان تىرەپ، قاتەرلى كونە ۇيلەردى شاعۋ جانە اۋلانى رەتتەۋ، جونگە سالۋ ورايىن ويداعىداي يگەرىپ، بوس تۇرعىن ۇيلىك جەرىن كادەگە جاراتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن دامىتۋ ءارى بولاشاقتا ءتىپتى دە كوپ جاڭا كاسىپ سالاسىنىڭ، جاڭا كاسىپ ۇلگىسىنىڭ تياناقتانۋىنا كەڭىستىك ازىرلەۋ كەرەك.

  قىستاق تۇرعىندارى قايتا - قايتا اقىلداسقاننان جانە مامانداردان اقىل - كەڭەس سۇراعاننان كەيىن جوكىن قىستاعى شوعىرلاندىرۋ، ىقشامداۋ وي جەلىسى بويىنشا، ءارقايسى ساياجاي قۇرىلىسىنا پايدالانۋعا 1.3 مۋ جەر ءبولۋدى جوبالادى، بۇل بۇرىنعى تۇرعىن ۇيگە پايدالانىلاتىن جەر كولەمىنەن 0.7 مۋ ازايدى. ۇنەمدەپ شىعارعان تۇرعىن ۇيلىك جەر كولەمىن قىستاق كوللەكيتۆ ەكونوميكا قۇرىلىسىنا پايدالانۋعا بەرىپ، جاراتقان ەكونوميكالىق كىرىستى وتباسىلارىمەن ءبولىستى. سونىمەن قاتار قوسىمشا قاراجات بەرۋ ءتاسىلىن پايدالانىپ، قىستاق تۇرعىندارىن ساياجاي سالۋعا شابىتتاندىردى ءارى ساياجاي جوبا اۋماعىنداعى بۇرىننان بار اۋلاعا ءبىر تۇتاس باعالاۋ جۇرگىزىپ، ساياجاي سالاتىن وتباسى مەن بۇرىنعى اۋلا يەسىمەن شاعۋ جايلى اقىلداستى. وسىنداي تاسىلدەر ارقىلى جوكىن قىستاعى بۇرىنعى تۇرعىن ۇيلىك جەرگە پايدالاناتىن جەر كولەمى وتە ۇلكەن بولىپ، جەردىڭ ىسىراپ بولۋىن كەلتىرىپ شىعارۋ جانە تۇرعىن ۇيلىك جەرگە پايدالاناتىن جەردى اقىلى قايتارىپ بەرۋدە داۋ - شار وڭاي تۋىلۋ ماسەلەسىن جاسامپازدىقپەن ءبىر جايلى ەتتى. سول جىلى جوكىن قىستاعى 18 اۋلانى ءساتتى شاعىپ، ساياجاي قۇرىلىسىن باستادى.

  بۇگىنگى كۇنى، ساياجاي جوكىن قىستاعىنداعى كوركەم كورىنىسىنىڭ بىرىنە اينالدى. ال سول كەزدە ءتۇرلى سەبەپتەن ساياجاي سالۋعا قاتىناسپاعان قىستاق تۇرعىندارى ءوتىنىش بەرسە بولعانى، قاتىستى بەلگىلەمەلەر بويىنشا جەرمەن قامداپ، قوسىمشا قاراجات بەرىلدى.

  ”قازىر تاعى 5 وتباسى ساياجاي سالۋدى باستادى، مەن قىستاقتاعى بارلىق تۇرعىننىڭ ساياجايعا كوشىپ كىرىپ، باقىتتى تۇرمىس كەشىرۋىن ءۇمىت ەتەمىن“، - سۇن چۇنشىڭ تىلشىمەن ويىنبىلىكتىڭ اۋلاسىندا وتىرىپ وسىلاي دەدى.

  مۇنداعى ايەلدەر ءىرى تۇرپاتتى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىن جۇرگىزە بىلەدى، حۋدەلان وسىرە الادى

 يىن شياۋجۇن

  بۇراتالا قالاسى بىلىنحارمودون اۋىلى جوكىن قىستاعىندا تىلشىلىك جاساعان 2 كۇندە ءبىر ءىس تىلشىگە تەرەڭ اسەر قالدىردى.

  قىستاق تۇرعىنى لي ۋيياننىڭ ساياجايى تاپ - تازا، جاسىل وسىمدىك پەن گۇلدەر قوناق بولمەسىن مەيىرلى، كوركەم بەينەگە بولەگەن. تەرەزە تەكشەسىندەگى ءبىر تاشتەك حۋدەلان جايقالا اشىلىپ، جۇپار ءيىسى اڭقيدى.

  ءتىلشى جاسى 30دان اسقان، سۇلۋ ايەل لي ۋييان تەك وتباسىنىڭ جۇمىستارىن ىستەپ، بالا باعادى دەپ ويلاعان كەزدە، بىرگە جۇرگەن قىستاق كادرى كۇلىپ، ول تاعى ءىرى تۇرپاتتى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىن جۇرگىزۋدىڭ شەبەرى، ەگىنشىلىكتىڭ قاربالاس كەزىندە ول دا اتىزعا بارىپ جۇمىس ىستەيدى، - دەدى. سويتسە، قىستاقتاعى ايەلدەردىڭ دەنى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىن ايداپ، اتىزدا جۇمىس ىستەي الادى ەكەن.

  ءتىلشى جوكىن قىستاعىنىڭ بارعان جەرىنىڭ بارىندە قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ۇيلەرىن توتەنشە رەتتى ۇستايتىندىعىن بايقادى: ەسىكتەن كىرە سالىپ ساندال كيەدى، قوناق بولمەسىنە جاسىل وسىمدىك پەن گۇل قويىلادى، بارلىق تەرەزە ايناداي جارقىراپ، ۇستەلگە شاڭ قونبايدى، زاتتاردىڭ بارلىعى رەپ - رەتتى تىزىلەدى.
 ەڭبەك ىستەي بىلەدى، تۇرمىستى سۇيەدى. ”باقىتتى تۇرمىس قايدان كەلەدى، ارينە ەڭبەكپەن كەلەدى“، قىستاق بالاباقشاسىنان ۇنەمى ەستىلەتىن وسى بالالار ءانى جوكىن قىستاعىنىڭ ەڭ تاماشا سۇيەمەل مۋزيكاسى ەكەنى ءشۇباسىز.

جاۋاپتى رەداكتور: سايراش تۇرارجان
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4